Olimlar Marsda qurilish materiallari ishlab chiqarishning yangi usulini topdi
Mars sayyorasiga uyushtiriladigan uzoq muddatli va insonlar tomonidan boshqariladigan parvozlar davomida mahalliy resurslardan unumli foydalanish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Bunday sharoitda qurilish materiallari va zaruriy asboblarni mustaqil ravishda ishlab chiqarish tizimlarini yo‘lga qo‘yish hayotiy zaruriyatdir. Tadqiqotchilar ushbu muammoni hal qilish maqsadida lishayniklarning tabiiy tuzilishidan andoza olgan holda, mikrob jamoalariga asoslangan maxsus biologik platformani taklif etdilar.
Olimlar o‘z izlanishlari davomida ipsimon zamburug‘lar va havofazo tarkibidagi azotni o‘zlashtirish xususiyatiga ega bo‘lgan ko‘k-yashil suvo‘tlar yig‘indisini batafsil o‘rganib chiqdilar. O‘tkazilgan ilmiy tajribalar davomida asosiy xomashyo sifatida Mars tuprog‘iga o‘xshash sun’iy moddadan foydalanildi.
Mazkur tizimlar tashqi muhitdan qo‘shimcha organik uglerod yoki azot manbalarini talab qilmasdan ishladi. Bu esa koinotdagi haqiqiy avtonom ishlab chiqarish sharoitlariga to‘liq mos keladi.
Tanlab olingan mikroorganizmlar o‘zaro modda almashinuvi jarayonida yuqori darajadagi bog‘liqlikni namoyon etdi. Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, jamoa ichidagi uglerod va azot almashinuvi tartibli ravishda muvofiqlashtirilgan.
Tadqiqotning eng ahamiyatli natijasi shundan iboratki, mazkur mikrob jamoalari Mars tuprog‘i zarralarini minerallashtirish va ularni bir-biriga jipslashtirishga muvaffaq bo‘ldi. Mikroorganizmlar mahalliy donador materialdan mustahkamroq tuzilma hosil qilish uchun samarali foydalandi.
Bu esa deyarli yopiq zanjir asosida ishlaydigan biologik ishlab chiqarish imkoniyati mavjudligini amalda isbotlaydi. Bunday uslub yordamida kelajakda boshqa sayyoralarda barqaror inshootlar barpo etish mumkin bo‘ladi.
Loyiha mualliflarining ta’kidlashicha, ushbu tizimlarni zamonaviy qurilish texnologiyalari bilan birlashtirish hozircha faqat nazariy bosqichda turibdi. Shunga qaramay, mazkur ilmiy ish o‘zini o‘zi to‘liq ta’minlaydigan mikrobial platformalarni yaratish uchun mustahkam poydevor bo‘lib xizmat qiladi.
Bunday platformalarda modda almashinuvi jarayonlari bevosita yangi materiallar sintezi bilan bog‘langan bo‘ladi. Koinotni o‘rganish bilan bog‘liq maqsadlardan tashqari, ushbu tadqiqot Yer yuzidagi resurslar cheklangan va tabiiy sharoiti og‘ir bo‘lgan hududlar uchun ham muhim ishlab chiqarish modeli sifatida ko‘rilmoqda.
Kelajakda bunday mustaqil biotexnologik tizimlar an’anaviy sanoat jarayonlarining bir qismini to‘liq almashtirishi va ekologik jihatdan toza ishlab chiqarishni ta’minlashi kutilmoqda. Mazkur kashfiyot insoniyatning nafaqat koinotda, balki Yerning eng chekka nuqtalarida ham yashab qolish imkoniyatlarini kengaytiradi.
