Yupiterning Yevropa yo‘ldoshidagi suv bug‘lari haqidagi xulosa noto‘g‘ri chiqdi
2014-yilda nufuzli nashrlardan biri bo‘lgan Science jurnalida e’lon qilingan tadqiqot Quyosh tizimidagi muzlagan yo‘ldoshlarni o‘rganish borasida katta umidlar uyg‘otgan edi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
O‘shanda olimlar Hubble kosmik teleskopi ma’lumotlariga tayanib, Yupiterning yo‘ldoshi bo‘lgan Yevropaning muz qobig‘i ostidan 200 kilometr balandlikka suv bug‘lari otilib chiqayotganini ma’lum qilishgan edi. Biroq so‘nggi ilmiy izlanishlar bu xulosalar yanglish ekanini va o‘sha paytdagi shov-shuvli kashfiyot aslida texnik xatolik mahsuli bo‘lganini ko‘rsatmoqda.
Astronomy and Astrophysics jurnalida chop etilgan yangi maqolada qayd etilishicha, ushbu rad etish ishiga 2014-yildagi o‘sha maqola muallifi, Shvetsiya Qirollik texnologiya instituti doktori Lorenz Rot boshchilik qildi. Uning jamoasi Hubble teleskopi tomonidan o‘n to‘rt yil davomida to‘plangan barcha ma’lumotlarni o‘ta sinchkovlik bilan qayta tahlil qilib chiqdi.
Olingan natijalar shuni ko‘rsatdiki, ilgari ulkan geyzerlar deb qabul qilingan hodisa teleskop datchigidagi koordinatalarning noto‘g‘ri bog‘lanishi natijasida yuzaga kelgan. Tadqiqotchilarning tushuntirishicha, yo‘ldosh diskining tasvirdagi o‘rni atigi bir-ikki nuqtaga surilishi spektr tahlilini butunlay o‘zgartirib yuborgan.
To‘g‘ri hisob-kitoblar amalga oshirilganda, koinotga otilayotgan deb o‘ylangan 200 kilometrlik ulkan favvoralar aslida oddiy statistik xatolik ekani oydinlashdi. Bu yangilik NASA tomonidan yaqinda uchirilgan Europa Clipper zondi uchun kutilmagan zarba bo‘ldi.
2031-yilda Yupiter tizimiga yetib boradigan ushbu apparat aynan o‘sha geyzerlar orqali okean tarkibini burg‘ulashsiz o‘rganishni rejalashtirgan edi. Endilikda kosmik missiyaning ilmiy dasturiga jiddiy o‘zgartirishlar kiritilishi mumkin, chunki okean namunalari ochiq kosmosga otilib chiqmayotgani ma’lum bo‘ldi.
Shunga qaramay, olimlar Yevropada muz osti okeani mavjudligini butunlay inkor etishmayapti. Geologik dalillar hali ham muz qatlamlari ostida suyuq suv borligidan dalolat beradi, biroq uni o‘rganish jarayoni avvalroq taxmin qilinganidan ko‘ra ancha murakkab kechishi aniq bo‘lib qoldi.
Ushbu bahsli masalaga yakuniy nuqtani besh yildan so‘ng o‘z manziliga yetib boradigan Europa Clipper apparati qo‘yadi.
