Rim papasi sun’iy intellekt davrida inson shaxsini himoya qilishga chaqirdi

Dushanba kuni Rim papasi Leo XIV o‘zining ilk rasmiy murojaatnomasini e’lon qildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Sun’iy intellekt davrida inson shaxsini himoya qilish masalasiga bag‘ishlangan ushbu keng ko‘lamli hujjatda zamonaviy texnologiyalar bilan bir qatorda insoniyat oldida turgan jiddiy muammolar tahlil qilingan. Xususan, unda ijtimoiy tengsizlik, qurolli toqnashuvlar, demokratik qadriyatlarning zaiflashishi hamda hokimiyatning tor doiradagi shaxslar qo‘lida to‘planishi kabi masalalarga alohida e’tibor qaratilgan.

Mazkur ma’lumotlar xalqaro texnologik nashrlarda keng yoritilmoqda. Papa ushbu hujjatni tayyorlashda soha mutaxassislari bilan hamkorlik qilib, texnologik jarayonlar ustidan nazoratning cheklangan guruh qo‘lida bo‘lishi umumiy manfaatlarga zid ekanini ta’kidladi.

Uning fikricha, bunday ulkan kuch bir necha kishi ixtiyorida toʻplansa, u shaffoflikni yoʻqotadi va jamiyat nazoratidan chiqib ketadi. Natijada odamlarning yangi turdagi qaramlikka tushib qolishi, ma’lumotlarning soxtalashtirilishi va ijtimoiy tabaqalanishning kuchayishi xavfi yuzaga keladi.

Murojaatnomada sun’iy intellekt texnologiyalari iqtisodiy resurslar va katta hajmdagi ma’lumotlarga ega bo‘lganlarning ta’sirini yanada oshirishi haqida jiddiy ogohlantirish berilgan. Hukmron doiralar bu imkoniyatlardan axborot oqimini o‘z foydasiga yo‘naltirish va demokratik jarayonlarga aralashish uchun foydalanishi mumkin.

Ushbu chiqish dunyoning yetakchi davlatlarida sun’iy intellekt modellarini davlat nazoratiga olish bo‘yicha huquqiy hujjatlar muhokama qilinayotgan bir vaqtga to‘g‘ri keldi. Papa Leo XIV sun’iy intellekt sohasidagi shiddatli poygani to‘xtatishga va texnik ustunlik o‘z-o‘zidan boshqarish huquqini bermasligini tan olishga chaqirdi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, hisoblash algoritmlari va ma’lumotlar to‘plami uchun kurash geosiyosiy yoki tijoriy manfaatlarga xizmat qiluvchi vositaga aylanmasligi lozim. Bugungi kunda yirik texnologik kompaniya rahbarlarining siyosatga ta’siri ortib borayotgani vaziyatni yanada murakkablashtirmoqda.

Huquqshunos olimlar va ekspertlarning ta’kidlashicha, sun’iy intellekt yordamida tarqatilayotgan yolg‘on ma’lumotlar hamda soxta tasvirlar haqiqatni anglash qobiliyatimizga putur yetkazmoqda. Insonlarga oid shaxsiy ma’lumotlarni yig‘ish va ularni qayta ishlash orqali ongni boshqarishga urinishlar shaxsning fikrlash erkinligiga jiddiy xavf tug‘dirmoqda.

Shu sababli, texnologik taraqqiyot inson qadr-qimmati va umumjamiyat manfaatlariga xizmat qilishi shart.