Jeyms Webb teleskopi Orion majmuasining shimoliy qismida molekulyar bulutni tasvirladi
Koinot sirlarini oʻrganish borasidagi izlanishlarini davom ettirayotgan Jeyms Webb kosmik teleskopi Yer yuzidan taxminan bir ming ikki yuz sakson yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan Orion majmuasining shimoliy qismidan hayratlanarli tasvirlarni yerga uzatdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu hudud fan olamida molekulyar bulut nomi bilan tanilgan boʻlib, u yulduzlarning paydo boʻlish jarayonini eng mayda tafsilotlarigacha oʻrganish imkonini beradi. Yangi olingan surat qariyb bir yuz ellik yorugʻlik yili masofasiga teng boʻlgan ulkan hududni qamrab olgan boʻlib, unda koinot jismlari rivojlanishining barcha bosqichlari aks etgan.
Suratda ilk gaz va chang toʻplamlaridan tortib, allaqachon shakllanib ulgurgan va oʻzidan mustaqil energiya taratayotgan yosh yulduzlargacha koʻrish mumkin. Bu astronomlar uchun koinotdagi yulduzlar tugʻilish jarayonlarini kuzatishda noyob imkoniyat hisoblanadi.
Tasvir markazida modda yigʻayotgan yulduz kurtaklari joylashgan boʻlib, ular atrofdagi zich gaz qatlamlarini tarqatib yuborgan nisbatan yetuk obyektlar bilan birga namoyon boʻladi. Tasvirdagi turli ranglar gaz va chang bulutlarining harorati hamda tarkibi turlicha ekanligidan dalolat beradi.
Jeyms Webb teleskopining yaqin infraqizil nurlarni qayd etuvchi kamerasi yordamida olingan bu maʼlumotlar oddiy optik qurilmalar koʻra olmaydigan qatlamlarni ochib berdi. Infraqizil nurlar zich chang pardasini yorib oʻtib, uning ortida yashiringan jarayonlarni aniq koʻrsatib beradi.
Mutaxassislarning taʼkidlashicha, tasvirdagi koʻk va yashil tuslar gaz qatlamlarini, qizgʻish sohalar esa kuchli zarba toʻlqinlarini anglatadi. Bu kabi yuqori aniqlikdagi suratlar koinot evolyutsiyasini tushunishda muhim ahamiyatga ega.
Tasvirdagi eng diqqatga sazovor jihatlardan biri yosh yulduzlarning qutblaridan otilib chiqayotgan ulkan gaz oqimlaridir. Ushbu oqimlar atrofdagi bulutlar bilan yuqori tezlikda toʻqnashib, moddaning qizgʻish rangda porlashiga sabab boʻladigan zarba toʻlqinlarini hosil qiladi.
Aynan mana shu oqimlar astronomlarga eng yosh va chuqur yashiringan obyektlarning joylashgan oʻrnini aniqlashga yordam beradi. Chunki bu obyektlarni boshqa hech qanday usul bilan koʻrib boʻlmaydi.
Olimlarning fikricha, ushbu hudud yosh yulduzlar ajratmalarining atrofdagi muhitga taʼsirini oʻrganish uchun oʻziga xos laboratoriya vazifasini oʻtaydi. Tadqiqotchilar ushbu maʼlumotlar orqali sayyoralar shakllanadigan disklarning kimyoviy tarkibi qanday vujudga kelishini va oʻsib borayotgan yulduzlar qanday oziqlanishini tahlil qilishmoqda.
Orion tumanligining nisbatan yaqin joylashgani galaktikamizning boshqa chekkalarida chang ortiga berkingan jarayonlarni batafsil tadqiq etishga mustahkam zamin yaratadi.
