NASA mars kemasi Qizil sayyorada murakkab organik molekulalarni topdi
NASA agentligining Perseverance mars kemasi Qizil sayyoradagi Ezero krateri tubida bir necha milliard yil avval ko‘l bo‘lgan hududda murakkab organik molekulalarni aniqladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Bu kashfiyot Marsning o‘tmishda hayot uchun qanchalik mos bo‘lganini tushunishda yangi sahifa ochmoqda. Science Advances jurnalida e’lon qilingan tadqiqot natijalari sayyoraning geologik qatlamlarida organik moddalar uzoq vaqt saqlanib qolishi mumkinligini ko‘rsatdi.
Tadqiqotlar kraterning g‘arbiy qismida, qadimiy daryo deltasi va ko‘l o‘rni hisoblangan Neretva hududida olib borildi. Perseverance o‘zidagi yuqori aniqlikdagi SHERLOC spektrometri yordamida yuzab namunalar va jinslarni tahlil qildi.
Natijada ochiq muhit ta’sirida bo‘lgan qatlamlarda ham yirik uglerod makromolekulalari va murakkab organik birikmalar mavjudligi ma’lum bo‘ldi. Olimlarning ta’kidlashicha hozircha ushbu organik moddalarning kelib chiqishi borasida yakuniy xulosa chiqarishga erta.
Ular ham biologik jarayonlar ham geokimyoviy jarayonlar natijasida hosil bo‘lgan bo‘lishi mumkin. Biroq bunday murakkab molekulalarning Marsning qattiq nurlanishi va noqulay iqlimiga qaramay saqlanib qolgani mutaxassislarni hayratda qoldirmoqda.
TASS agentligi xabariga ko‘ra ushbu topilmalar Marsning turli nuqtalarida olingan ma’lumotlar bilan muvofiq keladi. Avvalroq Curiosity mars kemasi Ezero krateridan uch ming kilometr uzoqlikda joylashgan boshqa hududda ham organik moddalarni topgan edi.
Bu murakkab organik moddalarning butun sayyora bo‘ylab keng tarqalgan bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. Perseverance missiyasi doirasida ikki ming yigirma besh shu hududda g‘ayritabiiy minerallar va ehtimoliy hayot izlari topilgani tadqiqotlarni chuqurlashtirishga turtki bo‘ldi.
Agar bu moddalar qadimiy mikroorganizmlar faoliyati natijasi bo‘lsa bu insoniyatning koinotdagi o‘rni haqidagi tasavvurlarini butunlay o‘zgartirib yuboradi. Hozirgi bosqichda olimlar quyidagi asosiy yo‘nalishlarda izlanishni davom ettirmoqda.
Organik birikmalarning aniq kimyoviy tarkibini o‘rganish ularning qatlamlarda qanday saqlanib qolganini tahlil qilish moddalarning biologik kelib chiqish ehtimolini tekshirish va kelajakda ushbu namunalar Yerga olib kelinganida laboratoriya tahlillarga tayyorgarlik ko‘rish. Mazkur kashfiyot Marsda qachondir hayot bo‘lgani haqidagi farazni yanada mustahkamlaydi.
Garchi hozircha hayot topildi deb aniq aytish imkonsiz bo‘lsa da topilgan murakkab molekulalar tiriklikning asosiy qurilish bloklari hisoblanadi. Perseverance missiyasi Qizil sayyora sirlarini ochishda davom etmoqda va har bir yangi namuna asosiy savolga javob topishga yaqinlashtirmoqda.
