NASA kosmik markazlari yuklama ostida qolishi xavfi bilan qarshi oldi
AQSHning eng yirik kosmik markazlari yaqin oʻn yillik oxiriga borib jiddiy yuklama ostida qolishi mumkin. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
NASA inspeksiya boshqarmasining yangi hisobotiga koʻra, koinotga uchirilayotgan raketalar sonining keskin ortishi mavjud infratuzilma imkoniyatlarini cheklab qoʻymoqda. Ushbu holat ham davlat, ham xususiy kosmik dasturlarning amalga oshirilishiga toʻsqinlik qilishi xavfi mavjud.
Bu haqda Ixbt.com xabar beradi. Hujjatda taʼkidlanishicha, Floridadagi Kennedi nomidagi kosmik markaz va Virjiniyadagi Uollops start majmuasi hozirgi rivojlanish surʼatlaridan ortda qolishni boshlagan.
NASA mutaxassislarining prognozlariga koʻra, Uollops kosmodromi 2028-yilda, Kennedi markazi esa 2029-yilga kelib oʻzining maksimal oʻtkazuvchanlik quvvatiga yetadi. Bu esa koinotga parvozlarni rejalashtirishda navbatlar va kechikishlar yuzaga kelishini anglatadi.
Parvozlar soni ikki baravaridan koʻproqqa ortadi. Raqamlarga eʼtibor qaratadigan boʻlsak, Kennedi kosmik markazi tomonidan xizmat koʻrsatiladigan parvozlar soni 2025-yildagi 109 tadan 2030-yilga borib 268 taga yetishi kutilmoqda.
Uollops majmuasida esa xuddi shu davr mobaynida yillik parvozlar soni 17 tadan 44 taga oshishi bashorat qilinmoqda. Bunday oʻsish surʼati mavjud texnik obʼektlar va xizmat koʻrsatuvchi xodimlar uchun misli koʻrilmagan bosimni yuzaga keltiradi.
Asosiy yuklama nafaqat davlat buyurtmalari, balki xususiy sektor hisobiga ham toʻgʻri kelmoqda. Masalan, Jeff Bezosga tegishli Blue Origin kompaniyasi 2030-yilga borib New Glenn raketasini yiliga 50 martadan koʻproq uchirishni rejalashtirgan.
2035-yildan keyin esa bu koʻrsatkichni yiliga 120 tagacha yetkazish maqsad qilingan. Bu kabi ulkan rejalar hozirgi start maydonchalarining imkoniyatlaridan ancha yuqoridir.
Sanoat yetakchilarining xavotirlari Ixbt.com maʼlumotiga koʻra, nafaqat NASA, balki SpaceX va United Launch Alliance kabi yetakchi kompaniyalar ham AQSH kosmik infratuzilmasi bunday tezkor oʻsishga tayyor emasligidan bir necha bor ogohlantirgan. Raketalar texnologiyasi shiddat bilan rivojlanayotgan bir paytda, ularni uchirish maydonchalari va yer usti xizmat koʻrsatish tizimlari oʻtgan asrning texnik imkoniyatlari darajasida qolib ketayotgani soha mutaxassislarini tashvishga solmoqda.
NASA hisobotida inqirozdan chiqishning bir necha yoʻllari koʻrsatib oʻtilgan. Agentlik ekspertlarining fikricha, vaziyatni oʻnglash uchun quyidagi choralar koʻrilishi zarur.
Amaldagi kosmodromlarni keng koʻlamli modernizatsiya qilish. Yangi start maydonchalarini qurish va mavjudlarini kengaytirish.
Xususiy kompaniyalar bilan hamkorlikda infratuzilmani rivojlantirishga investitsiya kiritish. Agar ushbu choralar oʻz vaqtida koʻrilmasa, AQSHning koinotni tadqiq qilish va tijoriy parvozlar boʻyicha jahon bozoridagi yetakchiligi xavf ostida qolishi mumkin.
Hozirda kosmik poyga yangi bosqichga chiqqan bir davrda, yer usti infratuzilmasi eng zaif boʻgʻinga aylanib bormoqda.
