IBM Nanostack arxitekturasi sun’iy intellektni inqilobiy ravishda o‘zgartirmoqda
IBM korporatsiyasi mikroelektronika sohasida inqilobiy yangi texnologiya ishlab chiqdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Kompaniya inson tirnog‘i kattaligidagi kristallda 100 milliard tranzistorni joylashtirish imkonini beruvchi Nanostack arxitekturasini taqdim etdi. Bu ishlanma sun’iy intellekt tizimlari uchun misli ko‘rilmagan quvvat va energiya tejamkorligini va’da qilmoqda.
Bu yangilik haqida Ixbt.com axborot berdi. Yangi texnologiyaning eng muhim jihati shundaki, IBM uni dunyodagi ilk bir nanometrdan kichik klassidagi chip deb atamoqda.
Kompaniya o‘z platformasini yetti angstrem tugunligi deb belgilagan. Bir angstrem nanometrning o‘ndan bir qismiga teng, ya’ni yetti angstrem 0,7 nm deganidir.
Bu ko‘rsatkich elementlarning jismoniy o‘lchamidan ko‘proq texnologik integratsiya darajasini bildiradi. Nanostack arxitekturasining asosiy afzalligi vertikal joylashuv hisoblanadi.
Zamonaviy fizika qonuniyatlariga ko‘ra tranzistorlarni cheksiz kichraytirib bo‘lmaydi, chunki kuzatuv effektlari va tok sizib chiqishi kabi muammolar yuzaga keladi. IBM muhandislari bu to‘siqni tranzistorlarni nafaqat yonma-yon, balki bir-birining ustiga vertikal holda joylashtirish orqali hal qilishdi.
Har bir bazaviy element ikkita vertikal ulangan tranzistordan iborat bo‘lib, ularning har biri qalinligi atigi besh nanometr bo‘lgan uchta nanosheet qatlamini o‘z ichiga oladi. Bu taxminan o‘n besh qator kremniy atomlariga teng.
Bunday zichlik avvalgi avlod ikki nanometrli texnologiyalariga qaraganda elementlar sonini deyarli ikki barobarga oshirish imkonini beradi. Energiya tejamkorligi va xotira samaradorligi ham sezilarli darajada yaxshilandi.
IBM hisob-kitoblariga ko‘ra Nanostack texnologiyasiga o‘tish hisoblash unumdorligini 50 foizga oshirish yoki energiya sarfini 70 foizgacha kamaytirish mumkin. Bundan tashqari SRAM xotira zichligi 40 foizga kengaydi.
Bu ko‘rsatkichlar bugungi kunda ulkan miqdorda elektr energiyasi iste’mol qilayotgan ma’lumotlarni qayta ishlash markazlari va katta sun’iy intellekt modellari uchun hayotiy ahamiyatga ega. Bundan tashqari IBM mutaxassislari IEEE simpoziumida statik operativ xotira mikrosxemalarini masshtablashda ham katta yutuqqa erishganliklarini ma’lum qilishdi.
Tranzistor kanallarini maxsus tartibda joylashtirish orqali xotira yacheykalarining balandligini 40 foizga qisqartishga muvaffaq bo‘lindi. Bu esa protsessorlarning kesh xotirasi hajmini sezilarli darajada oshirishga yo‘l ochadi.
Ushbu texnologiya hozircha laboratoriya sharoitida va ilmiy anjumanlarda namoyish etilgan bo‘lsa‑da, u kelajakdagi grafik protsessorlar va mobil protsessorlar uchun asos bo‘lib xizmat qilishi kutilmoqda.
