Xitoylik olimlar 2400 darajagacha chidamli yangi tantal qotishmasini ishlab chiqishdi

Xitoylik olimlar aerokosmik sanoatda muhim o‘zgarish keltirishi kutilayotgan yangi materialni taqdim etishdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Sian Szyatun universiteti tadqiqotchilari tomonidan ishlab chiqilgan tantal qotishmasi 2400 darajagacha bo‘lgan ekstremal haroratlarda ham o‘sh mustahkamligini saqlab qolish xususiyatiga ega. Bu kashfiyot kelajakda yanada kuchliroq va chidamliroq raketa dvigatellarini yaratish imkonini beradi.

Bu haqda Ixbt.com xabar beradi. Zamonaviy aviatsiya va kosmik texnikalar tobora yuqori haroratlarda ishlashni talab qilmoqda.

Bugungi kunda keng qo‘llaniladigan nikel asosidagi qotishmalar 2000 danadan yuqori haroratlarda o‘z xususiyatlarini yo‘qotadi. Shu sababli muhandislar uzoq vaqtdan beri erish harorati 3000 daraja atrofida bo‘lgan tantal metalliga e’tibor qaratib kelishayotgan edi.

Biroq oddiy tantal qotishmalari ham kuchli qizish natijasida yumshab qolishi asosiy muammo bo‘lib qolayotgan edi. Texnologik ustunlik va mustahkamlik Ixbt.com ma’lumotiga ko‘ra yangi material B-ODS yani oksid bilan mustahkamlangan tantal qotishmasi deb nomlandi.

Olimlar uning tarkibiga bor elementini qo‘shish va zarrachalarni maxsus usulda taqsimlash orqali strukturasini yaxshilashga muvaffaq bo‘lishdi. Natijada material nafaqat issiqqa chidamli balki ishlov berish uchun qulay bo‘lgan plastiklik xususiyatini ham saqlab qoldi.

Sinovlar shuni ko‘rsatdiki xonaki haroratda ushbu qotishmaning mustahkamlik chegarasi 800 megapaskaldan oshadi. Eng hayratlanarli natijalar esa yuqori haroratlarda qayd etildi.

2000 daraja issiqlikda material 200 megapascal 2400 daraja da esa qariyb 100 megapascal bosimga bardosh bera oladi. Bu ko‘rsatkich NASA tomonidan ilgari surilgan T-222 kabi an’anaviy qotishmalardan ikki baravar yuqoridir.

Ushbu yangilik O‘zbekiston kabi texnologik transferga intilayotgan mamlakatlar uchun ham ilmiy jihatdan qiziqarli. Zero ekstremal sharoitlarda ishlovchi materiallar nafaqat kosmosda balki energetika va og‘ir sanoatning maxsus tarmoqlarida ham keng qo‘llaniladi.

Yangi qotishma uzoq muddatli yuklamalarga chidamliligi bilan ajralib turadi bu esa uni real ekspluatatsiya sharoitlari uchun ideal nomzodga aylantiradi. Tadqiqotchilarning fikricha ushbu ishlanma yaqin kelajakda reaktiv dvigatellar raketa qismlari va o‘ta yuqori haroratli muhitda ishlaydigan boshqa texnik qurilmalarning asosiy bo‘lagiga aylanadi.

Materialshunoslikdagi bunday yutuqlar insoniyatning koinotni o‘rganish borasidagi imkoniyatlarini yangi bosqichga olib chiqishi shubhasiz.