Deep Fission yer osti atom reaktorlari uchun 18,5 gigavattlik buyurtmalar portfelini shakllantirdi
Energetika sohasida inqilobiy yondashuvlarni taklif etayotgan Amerikaning Deep Fission kompaniyasi o‘zining noyob loyihasi — yer osti atom reaktorlari uchun yirik buyurtmalar portfelini shakllantira boshladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Kompaniya e’lon qilgan so‘nggi ma’lumotlarga ko‘ra, potentsial mijozlar bilan imzolangan niyatnomalar paketi 18,5 gigavatt quvvatga teng talabni shakllantirgan. Bu texnologiya an’anaviy atom elektr stansiyalaridan tubdan farq qilib, xavfsizlik va ixchamlik masalasida yangi davrni boshlab berishi kutilmoqda.
Deep Fission tomonidan ishlab chiqilgan gravitatsion yadro reaktori loyihasi ixcham suv-sovli reaktorni taxminan 1,6 kilometr chuqurlikdagi vertikal quduqqa tushirishni nazarda tutadi. Bu chuqurlik hatto eng chuqur metropoliten liniyalaridan ham bir necha barobar pastroqdir.
Bunday joylashuv stansiya egallaydigan yer maydonini keskin qisqartirishga va ob’ektning tashqi ta’sirlardan himoyasini maksimal darajaga ko‘tarishga xizmat qiladi. Hozircha imzolangan hujjatlar qat’iy shartnoma hisoblanmaydi, biroq ular bozordagi ulkan qiziqishdan dalolat beradi.
Potentsial mijozlar orasida yirik ma’lumotlar markazlari operatorlari, sanoat korxonalari va sanoat parklarini rivojlantiruvchilar bor. Ayniqsa, NVIDIA va Google kabi gigantlar tomonidan rivojlantirilayotgan sun’iy intellekt texnologiyalari hamda bulutli xizmatlarning o‘sishi elektr energiyasiga bo‘lgan ehtiyojni misli ko‘rilmagan darajada oshirib yubordi.
Kompaniyaning ta’kidlashicha, yer osti reaktorlari an’anaviy kichik modulli reaktorlarga qaraganda ancha xavfsizroq. Chunki 1,6 kilometrlik tuproq va qoya qatlami tabiiy himoya to‘sig‘i vazifasini o‘taydi.
Bu esa aholi punktlariga yaqin hududlarda ham energiya manbalarini xavfsiz joylashtirish imkonini berishi mumkin. Hozirda Deep Fission AQSH Energetika vazirligining reaktor dasturi doirasida Kanzas shtatidagi Great Plains sanoat parki hududida ilk namoyish loyihasini amalga oshirmoqda.
Mutaxassislar allaqachon 1,8 kilometr chuqurlikdagi tadqiqot qudug‘ini burg‘ulashga muvaffaq bo‘lishdi. Ushbu jarayonda olingan ma’lumotlar tajriba reaktori o‘rnatiladigan to‘liq o‘lchamli shaxtani tayyorlash uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.
Loyiha istiqbolli ko‘rinsa-da, uni tijoriy maqsadlarda qo‘llashga hali vaqt bor. Kompaniya 2027-yilning birinchi yarmida AQSH yadroviy tartibga solish komissiyasiga litsenziya olish uchun ariza topshirishni rejalashtirgan.
Faqat barcha sinovlar muvaffaqiyatli o‘tgach va rasmiy ruxsatnomalar olingachgina, dastlabki tijoriy stansiyalar qurilishi boshlanadi. O‘zbekiston kabi energetika tanqisligi mavjud va atom energetikasini rivojlantirishni maqsad qilgan davlatlar uchun bunday innovatsion yechimlar kelajakda qiziqarli bo‘lishi mumkin.
Yer osti reaktorlari nafaqat xavfsizlik, balki seysmik barqarorlik jihatidan ham ustunlik qiladi. Bu esa ayniqsa seysmik faol hududlar uchun muhim omil hisoblanadi.
Kelajakda bunday texnologiyalar butunjahon energetiga mustahkam qo‘shimcha bo‘lib xizmat qilishi kutilmoqda.
