AQSH koinotda kemalarni avtomatik yoqilg‘i bilan to‘ldirish tizimini sinovdan o‘tkazmoqda
AQSH Milliy aeronavtika va koinot boshqarmasi koinotda kemalarni avtomatik ravishda yoqilg‘i bilan to‘ldirish tizimini sinovdan o‘tkazishni boshladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu texnologiya kelajakda Oy, Mars va Quyosh tizimining boshqa uzoq nuqtalariga amalga oshiriladigan missiyalar uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lishi kutilmoqda. Yangi tizim koinot kemalarining Yerga bog‘liqligini kamaytiradi.
L3Harris kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan suyuq moddali ulanish tuguni loyihaning asosini tashkil etadi. Mazkur qurilma o‘ziga xos avtomatik yoqilg‘i quyish vazifasini o‘taydi.
U koinot apparatini orbital yoqilg‘i stansiyasi bilan bog‘lab, suyuq vodorod va suyuq kislorod kabi o‘ta past haroratli moddalarni xavfsiz o‘tkazishni ta’minlaydi. Koinot texnologiyasidagi murakkab bosqich Marshall kinoat parvozlari markazi loyihasi rahbari Trevers Belcherning ta’kidlashicha, hozirga qadar koinotda ikki apparat o‘rtasida to‘liq avtomatlashtirilgan suyuq moddali yoqilg‘i quyish jarayoni amalga oshirilmagan.
Bu zamonaviy koinot texnologiyasining eng murakkab texnik vazifalaridan biri hisoblanadi. Yangi tizimning asosiy ustunligi shundaki, u astronavtlar ishtirokisiz ko‘p marotaba ulanish va uzilish imkoniyatiga ega.
Muhandislar tizimning moslashuvchanligiga alohida e’tibor qaratishgan. Mexanizm hatto tutashuv jarayonida biroz noaniqliklar yoki apparatlarning siljishi yuz berganda ham ish qobiliyatini saqlab qoladi.
Bu ochiq koinotdagi murakkab sharoitlarda xavfsizlik va ishonchlilikni kafolatlaydigan muhim omildir. Sinovlarning birinchi bosqichida mutaxassislar harorati minus 196 daraja Selsiy bo‘lgan suyuq azotdan foydalandilar.
Qurilma ekstremal sovuq haroratda qayta qayta ulanib, uning yopiqligi va chidamliligi tekshirildi. Shuningdek, real sharoitni modellashtirish maqsadida ataylab mukammal bo‘lmagan tutashuv holatlari yaratildi, biroq tizim barcha sinovlardan muvaffaqiyatli o‘tdi.
Uzoq masofali parvozlarda yangi davr hozirda ushbu texnologiya ishlab chiqishning dastlabki bosqichida turibdi. Kelajakda AQSH Milliy aeronavtika va koinot boshqarmasi uni Oyga qaytish dasturi va Marsga bo‘lajak ekspeditsiyalar uchun moslashtirishni rejalashtirmoqda.
Orbital yoqilg‘i quyish shoxobchalari koinot parvozlari strategiyasini butunlay o‘zgartirishi mumkin. Agar koinot kemalari yoqilg‘i zaxirasini orbitaning o‘zida to‘ldira olsa, ularga Yer yuzidan barcha yoqilg‘ini olib chiqish talab etilmaydi.
Bu esa quyidagi imkoniyatlarni beradi. Koinot kemalarining yuk ko‘tarish quvvatini oshirish, uzoq masofali missiyalarning narxini sezilarli darajada arzonlashtirish, kattaroq va murakkabroq ilmiy apparatlarni koinotga uchirish, sayyoralararo parvozlarning davomiyligini uzaytirish.
Ekspertlarning fikricha, bunday yoqilg‘i shoxobchalari koinot iqtisodiyotining shakllanishiga va insoniyatning uzoq koinotni o‘zlashtirish borasidagi qadamlariga poydevor bo‘lib xizmat qiladi.
