SpaceX kosmodromiga metan gaz quvuri barpo etilmoqda
Elon Musk asos solgan SpaceX kompaniyasi Texas shtatidagi Starbase kosmodromini yoqilg‘i bilan uzluksiz ta’minlash maqsadida xususiy metan gaz quvurini barpo etishga kirishmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Starpipe deb nomlangan ushbu loyiha Starship raketa tizimini uchirish chastotasini oshirish va logistika xarajatlarini kamaytirish yo‘lidagi strategik qadam hisoblanadi. Yangi infratuzilma obyekti kosmik kemalarni parvozga tayyorlash jarayonini sezilarli darajada tezlashtirishi kutilmoqda.
Lone Star Minerals Development LLC sho‘ba korxonasi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarga ko‘ra, Starpipe qurilishi 2026-yilning 7-iyulida boshlanishi rejalashtirilgan. Loyihani yakunlash va foydalanishga topshirish muddati etib 2027-yilning 26-yanvari belgilangan.
Ushbu quvur liniyasi Braunsvill kemachilik kanali shimolidagi sanoat zonasini Starbase start kompleksi bilan bog‘laydi. Hozirgi vaqtda Starship sinovlari va parvozlari uchun zarur bo‘lgan metan yoqilg‘isi kosmodromga ko‘plab yuk mashinalari yordamida yetkazib berilmoqda.
Har bir yirik parvoz oldidan o‘nlab yuk mashinalarining qatnovi nafaqat murakkab logistik zanjirni yuzaga keltirmoqda, balki tayyorgarlik jarayonini ham sekinlashtirmoqda. Starpipe ishga tushgach, metan to‘g‘ridan-to‘g‘ri quvur orqali keladi va start maydonchasi yaqinidagi maxsus qurilmalarda suyultiriladi.
Yangi gaz quvurining uzunligi taxminan 13 kilometrni, diametri esa qariyb 40 santimetrni tashkil etadi. Bu o‘lchamlar kosmodromning kelajakdagi ehtiyojlarini to‘liq qoplash va yoqilg‘i quyish jarayonini avtomatlashtirish imkonini beradi.
Mazkur loyiha SpaceX kompaniyasining tashqi yetkazib beruvchilarga bo‘lgan qaramligini kamaytirishga qaratilgan keng ko‘lamli avtonomiya strategiyasining bir qismidir. Metan bilan bir qatorda, Starship parvozlari uchun ulkan miqdorda suyuq kislorod va suyuq azot talab etiladi.
Shu maqsadda SpaceX hozirda start kompleksi yaqinida o‘zining havoni ajratish qurilmasini qurishni davom ettirmoqda. Starpipe va ushbu zavodning birgalikdagi faoliyati Starbase majmuasini deyarli to‘liq mustaqil energiya va yoqilg‘i markaziga aylantiradi.
Qiziqarli jihati shundaki, Starbase o‘rni dastlab yaqin atrofda davlat metan quvuri o‘tishi rejalashtirilganini hisobga olib tanlangan edi. Biroq, ushbu davlat loyihasi amalga oshmay qolgani sababli, kompaniya ko‘p yillar davomida yoqilg‘ini yuk mashinalarida tashishga majbur bo‘ldi.
Endilikda SpaceX bu muammoni o‘z kuchi bilan hal qilishga qaror qildi. Kompaniyaning so‘nggi muvaffaqiyatlari, jumladan, Starship prototipining uzoq davom etgan olovli sinovlari va qayta foydalaniladigan kapsulasining ilk parvozi, Starship loyihasi yakuniy bosqichga yaqinlashayotganidan dalolat beradi.
Starpipe kabi infratuzilma loyihalari esa Mars va Oyga parvozlarni muntazam yo‘lga qo‘yish uchun poydevor bo‘lib xizmat qiladi.
