Hindistonning Gaganyaan kosmik missiyasi 2028-yilga ko‘chirildi
Hindistonning milliy kosmik dasturi doirasidagi tarixiy qadam — Gaganyaan missiyasi kutilmagan kechikishlarga duch kelmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Hindiston kosmik tadqiqotlar tashkiloti rahbari V. Narayanan bergan ma’lumotlarga ko‘ra, mamlakatning ilk bor o‘z kosmonavtlarini orbitaga olib chiqish rejasi kamida 2028-yilga ko‘chirilishi ehtimoli yuqori.
Bu loyiha Hindiston uchun nafaqat texnologik yutuq, balki jahon kosmik darajalari safida mustahkam o‘rin egallash yo‘lidagi strategik bosqich hisoblanadi. Dastlabki rejalarga ko‘ra, Hindiston kosmik tadqiqotlar tashkiloti 2027-yilning oxiriga qadar ilk hind astronavtlarini koinotga yo‘llashni maqsad qilgan edi.
Biroq, Bangalorda o‘tkazilgan so‘nggi taqdimotda missiya jadvali qayta ko‘rib chiqilgani ma’lum bo‘ldi. Yangilangan grafikda uchta rejalashtirilgan uchuvchisiz sinov parvozlarining birinchisi 2027-yilning uchinchi choragidan erta amalga oshmasligi ko‘rsatilgan.
Bu esa o‘z-o‘zidan odam ishtirokidagi parvozning keyingi yillarga surilishiga sabab bo‘ladi. Xavfsizlik masalasi va texnik murakkabliklar V.
Narayanan loyihaning kechikishini izohlar ekan, asosiy e’tibor ekipaj xavfsizligiga qaratilayotganini ta’kidladi. Gaganyaan dasturi o‘ta murakkab texnologik loyiha bo‘lib, u inson hayoti uchun sertifikatlangan raketa va favqulodda vaziyatlarda ekipajni qutqarish tizimlarini noldan ishlab chiqishni talab etadi.
Tashkilot rahbari har qanday nosozlik inson hayotiga xavf tug‘dirishi mumkinligini inobatga olib, barcha tizimlar to‘liq tayyor bo‘lmaguncha parvoz amalga oshirilmasligini bildirdi. Gaganyaan dasturi Hindistonning mustaqil ravishda koinotga odam uchirish bo‘yicha birinchi loyihasidir.
Hukumat dasturni kengaytirishni allaqachon ma’qullagan bo‘lib, u nafaqat sinov parvozlarini, balki uzoq muddatli orbital missiyalarni ham o‘z ichiga oladi. Hozirda muhandislar uchuvchisiz parvozlar orqali barcha tizimlarni, ayniqsa hayotni ta’minlash modullarini sinovdan o‘tkazish ustida ishlamoqda.
Shuningdek, tashkilot rahbari o‘z chiqishida hind mutaxassislarining xalqaro maydondagi nufuzi haqida ham to‘xtalib o‘tdi. Xususan, 2025-yil iyun oyida SpaceX kemasida Xalqaro kosmik stansiyaga yo‘l olgan hind astronavti Shubhanshu Shukla ishtirokidagi Axiom Mission 4 tayyorgarligi jarayonida qiziqarli voqea yuz bergan.
Hindistonlik ekspertlar raketa tizimida sizib chiqish aniqlanganidan so‘ng, parvozni to‘xtatishni talab qilishgan. Qizig‘i shundaki, SpaceX mutaxassislari dastlab bu muammoni ahamiyatsiz deb hisoblashgan.
Biroq, V. Narayanan va Hindiston uchuvchilar markazi direktori D.
K. Singhning qat’iy talabi bilan parvoz 11-iyundan 25-iyunga ko‘chirilgan.
Keyingi tekshiruvlar natijasida raketaning asosiy quvurlaridan birida yoriq borligi aniqlangan. Bu voqea hind kosmik maktabi va mutaxassislarining tayyorgarlik darajasi jahon standartlaridan qolishmasligini isbotladi.
Shunga qaramay, Hindistonning ichki kosmik dasturida muammolar to‘xtamaydi. Mamlakat kosmik sohasida o‘z mustaqilligini saqlab qolish uchun yanada katta sarklar qilishi zarur.
