Jahon okeani harorati iyun oyida mutlaq rekord darajaga yetdi

Yer sayyorasi iqlim tizimidagi o‘zgarishlar tobora xavotirli tus olmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Okeanlarni kuzatish bo‘yicha Yevropa xizmati tomonidan e’lon qilingan so‘nggi hisobotga ko‘ra, 2026-yilning iyun oyida Jahon okeani yuzasining o‘rtacha harorati 21 darajani tashkil etdi. Ushbu ko‘rsatkich asbob-uskunalar yordamida olib borilayotgan kuzatuvlar tarixidagi eng yuqori natija bo‘lib, iyun oyini okean harorati bo‘yicha mutlaq rekordchiga aylantirdi.

Mazkur ma’lumotlar xalqaro axborot manbalari tomonidan keng yoritilmoqda. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, 2026-yilning dastlabki olti oyi ham insoniyat tarixidagi eng issiq yarim yilliklar qatoridan joy oldi.

Sayyoramiz okean tizimining katta qismini g‘ayritabiiy issiq sharoitlar qamrab olgan. Ushbu xulosalar sun’iy yo‘ldosh kuzatuvlari, raqamli modellashtirish va okean holatini qayta tahlil qilish tizimlari ma’lumotlariga asoslangan.

Mutaxassislar global monitoring vositalari yordamida suv sathidagi o‘zgarishlarni muntazam ravishda o‘rganib bormoqdalar. Joriy yilning yanvar va iyun oylari oralig‘ida okean yuzasining o‘rtacha harorati qariyb 21 darajaga yaqinlashdi.

Bu ko‘rsatkich avvalgi yillardagi rekordlardan biroz farq qilsa-da, 2026-yilni tarixdagi ikkinchi eng issiq yarim yillik sifatida qayd etdi. Mutaxassislarni ayniqsa issiqlikning uzoq davom etishi va uning ko‘lami tashvishga solmoqda.

Iyun oyi oxiriga kelib, Jahon okeani hududining 82 foizga yaqin qismi turli darajadagi issiqlik to‘lqinlari ta’sirida qoldi. Okean issiqlik to‘lqinlari suv haroratining uzoq vaqt davomida iqlimiy me’yordan yuqori bo‘lishi hodisasidir.

Bunday holatlar haftalab yoki oylab davom etib, dengiz ekotizimlariga, suv aylanishiga va global ob-havo tartibiga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. Kuzatuv ma’lumotlariga ko‘ra, eng barqaror qaynoq hududlar Tinch okeanining tropik qismlarida, Shimoliy Atlantika markazida, shuningdek, Chili, Kaliforniya va Yevropa qirg‘oqlarida aniqlangan.

O‘rta yer dengizi eng ko‘p qizigan hududlardan biriga aylandi. Bu yerda yilning birinchi yarmida o‘rtacha harorat sezilarli darajada ko‘tarildi va suv maydonining deyarli barchasi issiqlik to‘lqinlari ta’sirida bo‘ldi.

Shimoliy Atlantikada ham vaziyat murakkab bo‘lib, ayrim hududlarda ketma-ket bir necha oy davomida harorat rekordlari yangilandi. Bu kabi o‘zgarishlar dengizdagi o‘simlik va hayvonot dunyosi uchun halokatli bo‘lishi mumkin.

Tinch okeanining tropik qismida iyun oyi harorati mintaqa tarixidagi eng yuqori ko‘rsatkichni qayd etdi. Olimlar ushbu holatni okean sathidagi issiqlikning qayta taqsimlanishi bilan bog‘liq tabiiy hodisalar bilan izohlamoqdalar.

Bunday jarayonlar butun dunyo bo‘ylab ob-havo sharoitlarining o‘zgarishiga sabab bo‘ladi va ekstremal tabiiy hodisalar ehtimolini oshiradi. Okeanlar iqlim tizimidagi ortiqcha issiqlikning asosiy qismini o‘ziga yutadi, shuning uchun ularning holati sayyoramiz kelajagi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega.

Okeanlarning uzoq muddatli issiqlik zo‘riqishida qolishi nafaqat suv osti hayotiga, balki quruqlikdagi ob-havo keskinligiga ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir ko‘rsatadi.