O'zga sayyoraliklar topilsa amal qilinadigan xalqaro tartib tasdiqlandi
Insoniyat koinotda yolgiz emasligini isbotlovchi ilk dalillar topilsa, dunyo hamjamiyati qanday yo‘l tutishi kerak? Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Xalqaro astronavtika akademiyasi aynan shu savolga javob beruvchi yangilangan tavsiyalar to‘plamini rasman tasdiqladi. Ushbu hujjat o‘zga sayyoralik sivilizatsiyalar mavjudligiga oid texnologik faoliyat izlari aniqlangan taqdirda amal qilinishi lozim bo‘lgan qat’iy xalqaro tartib-qoidalarni belgilab beradi.
Akademiya qoshidagi Yerdan tashqaridagi aqlli hayotni qidirish qo‘mitasi tomonidan so‘nggi uch yil davomida tayyorlangan ushbu yo‘riqnoma kutilmagan kashfiyotlar paytida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan tartibsizliklarning oldini olishga qaratilgan. Hujjatda noodatiy radio to‘lqinlar, lazer nurlari yoki koinotdagi ulkan sun’iy inshootlar kabi texnologik belgilar aniqlanganda, olimlar avvalo ma’lumotni bir necha marta mustaqil tekshiruvdan o‘tkazishlari shartligi belgilangan.
Yangi qoidalarga ko‘ra, har qanday kashfiyot bir nechta ilmiy tashkilotlar tomonidan turli usullar yordamida tasdiqlanishi lozim. Tekshiruv yakunlanmaguncha, olimlarga tasdiqlanmagan ma’lumotlarni tarqatmaslik va natijalarni sharhlashda o‘ta ehtiyotkor bo‘lish tavsiya etiladi.
Bu yolg‘on shov-shuvlar va jamiyatda asossiz vahima tarqalishining oldini olish uchun muhim hisoblanadi. Shoshilinch xulosa chiqarish va asossiz bayonotlar berish qat’iyan man etiladi.
Agar signal haqiqatan ham sun’iy ekani tasdiqlansa, bu haqda zudlik bilan Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi, Xalqaro astronomiya ittifoqi va Kosmik tadqiqotlar qo‘mitasi kabi nufuzli tashkilotlarga xabar berilishi kerak. Shuningdek, barcha asosiy ma’lumotlar, dasturiy ta’minot va tahlil usullari ochiq manbalarga joylashtirilishi shart.
Bu dunyo bo‘ylab boshqa mutaxassislarga natijalarni mustaqil ravishda qayta tekshirish imkonini beradi. Hujjatning eng muhim qismlaridan biri o‘zga sayyoraliklarga javob qaytarish masalasiga bag‘ishlangan.
Akademiyaning tavsiyasiga ko‘ra, insoniyat nomidan hech qanday xabar keng ko‘lamli xalqaro muhokamalarsiz koinotga yo‘llanmasligi kerak. Bunday qarorni qabul qilishda xalqaro tuzilmalar ishtirok etishi shart deb hisoblanmoqda.
Maslahatlashuvlar yakunlanmaguncha, aloqa o‘rnatishga bo‘lgan har qanday urinish istalmagan va xavfli deb baholanadi. Kelajakda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan vaziyatlarni boshqarish uchun akademiyada doimiy ishchi guruh tuzilishi rejalashtirilgan.
Uning tarkibiga astronomlar, xalqaro huquqshunoslar, etika va ijtimoiy fanlar bo‘yicha mutaxassislar hamda ilmiy aloqalar bo‘yicha ekspertlar kiritiladi. Ushbu yangi yo‘riqnoma biron-bir aniq kashfiyot bilan bog‘liq emas.
Olimlar bu shunchaki ehtimoliy birinchi uchrashuv uchun oldindan tayyorlangan harakatlar rejasi ekanini ta’kidlamoqda. O‘zbekistonlik havaskor va professional astronomlar uchun ham ushbu xalqaro standartlar koinotni tadqiq etishda muhim qo‘llanma bo‘lib xizmat qiladi.
