NASA «Blue Origin» kompaniyasining Oyga parvoz qilish rejalarini tasdiqladi
Amerika Qo‘shma Shtatlari Milliy aeronavtika va koinot boshqarmasi ya’ni NASA Jeff Bezosga tegishli bo‘lgan Blue Origin kompaniyasining Oyga parvoz qilish rejalarini 2027-yilga qadar o‘zgarishsiz qoldirishga qaror qildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Shu yilning may oyi oxirida yuz bergan New Glenn raketasining jiddiy avariyasi hamda uchirish maydonchasidagi infratuzilmaning shikastlanishi ushbu loyiha kelajagiga nisbatan ma’lum shubhalarni keltirib chiqargan edi. Shunga qaramay, koinot agentligi hozircha strategik hamkorlikni to‘xtatish niyatida emasligini ma’lum qildi.
NASA rahbariyati vakillarining ta’kidlashicha, Blue Origin kompaniyasi ayni paytda uchirish majmuasini qayta tiklash bo‘yicha faol ish olib bormoqda. Raketa dvigatellarini sinovdan o‘tkazish vaqtida sodir bo‘lgan kuchli portlash oqibatida yagona faoliyat yuritayotgan maydoncha, jumladan, chaqmoqdan himoya minorasi va raketani tik holatga keltiruvchi maxsus transport-o‘rnatish tizimi butunlay ishdan chiqqan edi.
Ushbu holat kompaniya oldiga yangi texnik vazifalarni qo‘ydi. Avariya oqibatlarini bartaraf etish jarayonida Blue Origin o‘zining texnik yondashuvini tubdan qayta ko‘rib chiqmoqda.
Kompaniya avvalgi murakkab transport-o‘rnatish tizimini qayta tiklashdan voz kechib, raketani bevosita uchirish stolining o‘zida kranlar yordamida yig‘ish usuliga o‘tishni rejalashtirmoqda. Mutaxassislarning fikricha, bunday yondashuv vaqtni tejash va kelgusida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xavflarni sezilarli darajada kamaytirish imkonini beradi.
New Glenn raketasi Blue Origin kompaniyasining Oy dasturlarida markaziy o‘rinni egallaydi. Xususan, u Artemis dasturi doirasida yuk tashish missiyalarini va istiqbolli boshqariladigan modullarni koinotga olib chiqishi kerak.
Dastlabki rejalarga ko‘ra, ilk yuk missiyasi joriy yilda amalga oshirilishi lozim edi, biroq texnik nosozliklar va infratuzilmadagi muammolar ushbu muddatni ortga surishga majbur qildi. NASA hozircha Blue Origin bilan ishlashni asosiy reja sifatida saqlab qolayotgan bo‘lsa-da, koinot agentligi ehtiyot choralarini ham ko‘rib qo‘ygan.
Oy dasturi muddatlari buzilmasligi uchun muqobil tashuvchi raketalar sifatida Ilon Maskning SpaceX kompaniyasiga tegishli Falcon Heavy hamda United Launch Alliance tomonidan ishlab chiqilgan Vulcan raketalari ko‘rib chiqilmoqda. Avariya sabablarini o‘rganish bo‘yicha tergov ishlari hali yakuniga yetgani yo‘q.
Dastlabki tahlillar muammo raketaning birinchi pog‘onasi dum qismida yuzaga kelganini ko‘rsatmoqda. Kompaniya ixtiyorida yetarli darajadagi raqamli ma’lumotlar va video tasvirlar mavjud bo‘lib, bu nosozlikning aniq sababini tez orada aniqlash imkonini beradi.
Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, NASA hozirgi vaziyatni to‘liq nazorat ostida deb hisoblamoqda. Agentlik 2027-yilgacha bo‘lgan muddatda o‘ta jiddiy kechikishlar bo‘lishini kutmayapti.
Biroq, agar New Glenn raketasini foydalanishga topshirish jarayoni yana cho‘zilsa, bu insoniyatning Oyga qaytish bo‘yicha umumiy missiyasi va undan keyingi ekspeditsiyalar grafigiga bevosita salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
