Valar Atomics ixcham yadro reaktori orqali kompyuterni quvvatlantirdi

Energetika va yuqori texnologiyalar sohasida ulkan burilish yasaydigan voqea yuz berdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Valar Atomics startapi dunyoda birinchi bo‘lib ixcham yadro reaktori yordamida shaxsiy kompyuterni elektr energiyasi bilan ta’minlashga muvaffaq bo‘ldi. Ushbu tajriba sun’iy intellekt tizimlari uchun zarur bo‘lgan ulkan energiya ehtiyojlarini qondirishda atom energetikasining o‘rni qanchalik muhim ekanini amalda isbotladi.

Namoyish davomida Nvidia Blackwell grafik protsessori bilan jihozlangan Nvidia RTX Spark mini kompyuteridan foydalanildi. Mutaxassislar qurilmani Ward 250 deb nomlangan mikroriaktorga ulashdi.

Qurilma quvvati umumiy ko‘rsatkichning 37 foiziga yetkazilganda, tizim muvaffaqiyatli yuklandi va barqaror ishlay boshladi. Bu tajriba kichik hajmdagi yadroviy manbalar kundalik texnikalarni quvvatlantira olishini ko‘rsatdi.

Valar Atomics rahbari Isaiya Teylorning ta’kidlashicha, reaktorning imkoniyatlari faqat bitta kompyuter bilan cheklanib qolmaydi. Hozirda kompaniyaning rasmiy sayti ham aynan Ward 250 qurilmasidan quvvat oluvchi serverda joylashtirilgan.

Ushbu texnologiya atom bo‘linishi natijasida hosil bo‘ladigan issiqlik energiyasini bevosita elektr tokiga aylantirish tamoyiliga asoslangan. Reaktorning ishlash jarayoni o‘ziga xos murakkablikka ega.

Qurilma o‘zagida har soniyada uran atomlari bo‘linadi va natijada qariyb 100 kilovatt issiqlik quvvati ajralib chiqadi. Geliy asosidagi sovutish tizimi ushbu issiqlikni tashqariga yo‘naltiradi, so‘ngra termoelektrik generator yordamida u hisoblash uskunalari uchun zarur bo‘lgan elektr energiyasiga aylantiriladi.

Bugungi kunda sun’iy intellekt klasterlari va ma’lumotlarni qayta ishlash markazlari iste’mol qilayotgan energiya miqdori shiddat bilan o‘sib bormoqda. Shu sababli, jahon texnologiya yetakchilari an’anaviy energiya manbalaridan voz kechib, yanada barqaror va mustaqil yechimlarni izlamoqda.

Valar Atomics va Nvidia o‘rtasidagi hamkorlik ham aynan shu maqsadda yo‘lga qo‘yilgan. Hozirda Amazon, Google, Microsoft va Oracle kabi yirik korporatsiyalar kichik modulli reaktorlarga faol sarmoya kiritmoqda.

Mutaxassislarning fikricha, kelajakda sun’iy intellekt infratuzilmasi butunlay shunday mikroriaktorlar tarmog‘iga o‘tishi mumkin. Bu nafaqat energiya mustaqilligini ta’minlaydi, balki atrof-muhitga chiqariladigan zararli gazlar miqdorini ham sezilarli darajada kamaytiradi.

Garchi Valar Atomics o‘zini amaliy natijaga erishgan birinchi jamoa deb atayotgan bo‘lsa-da, AQSH Energetika vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, boshqa bir qator kompaniyalar ham ushbu yo‘nalishda jiddiy izlanishlar olib bormoqda. Biroq, aynan oddiy foydalanuvchi darajasidagi texnikani yadro energiyasi bilan oziqlantirish namoyishi sohada mutlaqo yangi davrni boshlab berdi.