Olimlar koinotni tadqiq qilishda sun'iy yo'ldoshlar yorqinligi muammosini hal etdi

Buyuk Britaniyadagi Surrey universiteti olimlari koinotni tadqiq qilishda jiddiy toʻsiqqa aylanayotgan sunʼiy yoʻldoshlar yorqinligi muammosini hal qilishning samarali usulini topishdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Tadqiqotchilar Vantablack 310 deb nomlangan oʻta qora qoplamani sinovdan oʻtkazib, u orbitadagi qurilmalarni yer yuzidagi teleskoplar uchun deyarli koʻrinmas holga keltirishi mumkinligini isbotlashdi. Bu kashfiyot yaqin yillarda orbitaga chiqarilishi rejalashtirilayotgan millionlab yangi apparatlarning astronomik kuzatuvlarga salbiy taʼsirini keskin kamaytirishi kutilmoqda.

Hozirgi kunda yer orbitasida sunʼiy yoʻldoshlar sonining shiddat bilan ortishi zamonaviy astronomiya uchun eng katta xavflardan biriga aylandi. Mavjud loyihalarga koʻra, yaqin kelajakda orbitaga bir million yetti yuz mingdan ortiq apparat chiqarilishi mumkin.

Sunʼiy yoʻldoshlarning metall sirtidan qaytayotgan quyosh nuri teleskoplar tomonidan olingan suratlarda yorqin chiziqlar va chaqnashlarni hosil qiladi. Bu esa uzoq galaktikalar, asteroidlar va oʻta yangi yulduzlar kabi xira osmon jismlarini aniqlashga xalaqit bermoqda.

Qirollik astronomiya jamiyati jurnalida chop etilgan tadqiqotga koʻra, Surrey NanoSystems kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan ushbu maxsus material oʻziga tushayotgan yorugʻlikning atigi ikki foizini qaytaradi. Olimlar laboratoriya sharoitida oʻtkazilgan tajribalar va kompyuter modellashtirish yordamida ushbu qoplama bilan qoplangan sunʼiy yoʻldoshning yerdan qanday koʻrinishini tahlil qilishdi.

Natijalar shuni koʻrsatdiki, qurilmaning yorqinligi Xalqaro astronomiya ittifoqi tavsiya etgan eng past darajagacha pasayishi mumkin. Ushbu texnologiyaning yana bir muhim afzalligi shundaki, u qaytgan yorugʻlikni barcha yoʻnalishlarga bir tekis tarqatadi.

Bu odatdagi metall sirtlarda kuzatiladigan keskin va yorqin chaqnashlarning oldini oladi. Tadqiqot rahbari Astha Chaturvedi taʼkidlashicha, tungi osmon koinotni oʻrganish uchun eng muhim vosita boʻlib qolmoqda, biroq uni kuzatish borgan sari qiyinlashib bormoqda.

Yangi muhandislik yechimi esa sunʼiy yoʻldoshlar tuzilishini tubdan oʻzgartirmasdan turib, muammoni hal qilish imkonini beradi. Astrofizik Noelia Noelning soʻzlariga koʻra, bu masala nafaqat professional astronomlarni, balki tungi osmonning tabiiy koʻrinishini saqlab qolishni istagan barcha insonlarni tashvishga solishi kerak.

Mazkur tadqiqot muammoni shunchaki qayd etishdan amaliy yechimlar bosqichiga oʻtishda muhim qadam boʻldi. Olimlar endi ushbu qoplamani real koinot sharoitida sinab koʻrishni rejalashtirishmoqda.

Loyiha doirasidagi keyingi bosqich yangi qoplamani maxsus sunʼiy yoʻldoshga oʻrnatish va uni orbitaga uchirishdan iborat. Surrey, Portsmut va Sautgempton universitetlari hamkorligida amalga oshirilayotgan ushbu ilmiy safar materialning koinotdagi oʻta ogʻir sharoitlarda oʻz xususiyatlarini qanchalik saqlab qolishini aniqlashga xizmat qiladi.

Agar sinovlar muvaffaqiyatli oʻtsa, kelajakda barcha sunʼiy yoʻldoshlar aynan shu usulda himoyalanishi mumkin.