Hindiston koinotga ilk bor fazogirlarni uchirish uchun muhim sinovlarni yakunladi
Hindiston kosmik tadqiqotlar tashkiloti mamlakat tarixidagi ilk boshqariladigan koinot loyihasi hisoblangan Gaganyan dasturi doirasida hal qiluvchi sinov ishlarini yakunladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu tadqiqotlar ekipaj bo‘lmasining Yerga qaytish vaqtida xavfsizligini ta’minlovchi uchta asosiy mexanizmni o‘z ichiga oldi. Mazkur muvaffaqiyat Hindistonning o‘z fazogirlarini mustaqil ravishda koinotga uchirish maqsadiga erishish yo‘lidagi eng muhim qadamlardan biri bo‘ldi.
Sinovlarning birinchi bosqichi ekipaj bo‘lmasi okeanga qo‘nganidan so‘ng uning suv yuzasida to‘g‘ri holatda turishini ta’minlovchi tizimni tekshirishga qaratildi. Ekipaj bo‘lmasini tiklovchi tizim deb nomlanuvchi ushbu mexanizm siqilgan sovuq gaz bilan to‘ldirilgan ballonlarga asoslangan.
U fazodan qaytgan kapsulaning ag‘darilib ketmasligini va qutqaruv guruhi yetib kelguncha fazogirlar uchun xavfsiz holatda qolishini kafolatlaydi. Mutaxassislar yuqori bosimli ballonlar, boshqaruv klapanlari va puflanadigan elementlarning ishlashini to‘liq tekshiruvdan o‘tkazishdi.
Sinov davomida gaz ballonlari muvaffaqiyatli ochilib, suzuvchi elementlarni kerakli darajada to‘ldirdi va kapsulaning suv yuzasida barqaror muvozanat saqlash imkoniyatini amalda isbotladi. Ikkinchi muhim sinov ekipaj bo‘lmasi va xizmat ko‘rsatish bo‘lmasining bir-biridan ajralish mexanizmiga bag‘ishlandi.
Xizmat ko‘rsatish bo‘lmasi kema uchun energiya va harakatlantiruvchi kuch beradi, biroq Yer atmosferasiga kirishdan oldin u yashash bo‘lmasidan xavfsiz tarzda uzilishi shart. Mutaxassislar ulanish elementlarining ishlashini tekshirib, ajralish jarayoni belgilangan ketma-ketlikda va korpusga zarar yetkazmagan holda amalga oshirilishini tasdiqlashdi.
Uchinchi bosqichda esa ekipaj bo‘lmasining yuqori himoya qopqog‘i tizimi sinovdan o‘tkazildi. Ushbu qopqoq parvoz davomida parashyut tizimini tashqi ta’sirlardan himoya qiladi.
Atmosferaga kirgandan so‘ng, tormozlash parashyutlari ochilishi uchun bu qopqoq o‘z vaqtida va aniq ajralib chiqishi hayotiy ahamiyatga ega. Sinovlar natijasida ushbu mexanizmning ham benuqson ishlashi qayd etildi.
Gaganyan dasturi Hindiston uchun nafaqat texnologik yutuq, balki milliy g‘urur ramzi hamdir. Agar loyiha muvaffaqiyatli yakunlansa, Hindiston Amerika Qo‘shma Shtatlari, Rossiya va Xitoydan keyin koinotga o‘z kuchi bilan inson chiqargan to‘rtinchi davlatga aylanadi.
Hozirda soha mutaxassislari barcha olingan ma’lumotlarni tahlil qilib, yakuniy parvozga tayyorgarlikni davom ettirmoqdalar. Ushbu sinovlar koinotga parvoz qilishdan ko‘ra, undan xavfsiz qaytib kelish ancha murakkab jarayon ekanligini yana bir bor ko‘rsatdi.
Kapsulaning okeanga qo‘nishi, bo‘lmalarning ajralishi va parashyutlarning ishga tushishi kabi jarayonlarning har biri soniyalarga asoslangan aniqlikni talab qiladi. Hindistonlik muhandislar ushbu bosqichlarni muvaffaqiyatli topshirish orqali loyihaning ishonchliligini yuqori bosqichga olib chiqdilar.
