Nashriyotlar mualliflik huquqi buzilgani sababli «Google»ni sudga berdi
Dunyoning eng yirik texnologiya korxonalaridan biri hisoblangan Google kompaniyasi sunʼiy intellekt texnologiyalarini rivojlantirish yoʻlida jiddiy huquqiy toʻsiqqa duch keldi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Bir guruh yirik nashriyotlar va taniqli mualliflar kompaniyani oʻzlarining mualliflik huquqi bilan himoyalangan asarlaridan Gemini platformasini oʻqitishda noqonuniy foydalanganlikda ayblab, sudga murojaat qilishdi. Ushbu daʼvo ayni paytda jadal rivojlanayotgan sunʼiy intellekt va intellektual mulk oʻrtasidagi ziddiyatni yangi bosqichga olib chiqishi kutilmoqda.
Daʼvogarlar tarkibida Hachette, Cengage, Elsevier kabi yirik nashriyot uylari hamda taniqli yozuvchi Skott Turov va tegishli ijodiy tashkilotlar bor. Ular Google kompaniyasini nafaqat asarlarni ruxsatsiz olyatganlikda, balki Gemini modellarining oʻgʻirlangan materiallar asosida yaratilganini yashirish maqsadida mualliflik huquqi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ataylab oʻchirib tashlaganlikda yoki oʻzgartirganlikda ayblamoqda.
Ushbu holatning oʻziga xos jihati shundaki, nashriyotlar va Google oʻrtasida uzoq yillik hamkorlik tarixi mavjud. Yillar davomida mualliflar oʻz kitoblarini Google Books xizmati orqali qidiruv tizimiga joylashga ruxsat berib kelishgan.
Biroq ushbu kelishuvga koʻra, foydalanuvchilar kitobning faqat kichik qismlarini koʻra olishgan, butun asarni toʻliq oʻqish imkoniyati boʻlmagan. Daʼvogarlarning taʼkidlashicha, Google ushbu cheklangan ruxsatdan foydalanib, kitoblarni oʻzining sunʼiy intellektini oʻqitish uchun toʻliq nusxalab olgan.
Shuningdek, Google Play doʻkoniga yuklangan kitoblar ham mualliflarning ruxsatisiz Gemini tizimini oʻqitishga sarflangani aytilmoqda. Daʼvo arizasida keltirilishicha, Google bu harakatlarining noqonuniy ekanligini yaxshi bilgan.
Hujjatda kompaniyaning ichki yozishmalaridan iqtibos keltirilgan boʻlib, unda mualliflik huquqi bilan himoyalangan kitoblardan foydalanish Google uchun oʻta muammoli boʻlishi va oʻnlab, hatto yuzlab milliard dollar miqdorida jarimaga sabab boʻlishi mumkinligi qayd etilgan. Google bu borada yolgʻiz emas.
Soʻnggi vaqtlarda Meta, OpenAI va Anthropic kabi kompaniyalar ham shunga oʻxshash ayblovlar bilan yuzlashmoqda. Masalan, Anthropic kompaniyasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan materiallardan foydalangani uchun AQSH tarixidagi eng yirik tovon puli, yaʼni bir yarim milliard dollar miqdorida jarimaga tortilgan edi.
Oʻshanda yarim millionga yaqin yozuvchining har biri kamida uch ming dollardan kompensatsiya olish huquqiga ega boʻlgan, biroq koʻplab mualliflar kattaroq huquqiy gʻalabaga erishish uchun bu kelishuvdan voz kechishgan. Hozircha AQSH sud tizimida ushbu masalada yakdil fikr shakllanmagan.
Kaliforniya sudlari tomonidan chiqarilgan dastlabki qarorlar texnologiya kompaniyalari foydasiga boʻlib, sunʼiy intellektni oʻqitish uchun maʼlumotlardan foydalanish adolatli foydalanish tamoyiliga mos kelishi aytilgan edi. Biroq Google ustidan qoʻzgʻatilgan yangi daʼvo ishi bu boradagi huquqiy qarashlarni butunlay oʻzgartirib yuborishi mumkin.
Mazkur sud jarayoni kelajakda sunʼiy intellektning qanday maʼlumotlar asosida shakllanishini belgilab beruvchi muhim omil boʻladi.
