«SpaceX» kompaniyasi aksiyalari narxi ilk bor pasayishni boshladi
Ilon Mask rahbarligidagi SpaceX koinot texnologiyalari kompaniyasi qimmatli qogozlar bozorida murakkab va sinovli davrni boshdan kechirmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Iyun oyida amalga oshirilgan shov-shuvli aksiyalarni ommaviy joylashtirish jarayonidan so‘ng, kompaniya qimmatli qogozlari narxi ilk bor belgilangan 135 dollarlik marradan pastga tushib ketdi. Koinot sanoatining eng yirik vakili hisoblangan ushbu tashkilot uchun mazkur holat investorlar ishonchi va bozor barqarorligi borasida jiddiy savollarni yuzaga keltirmoqda.
Bu haqda nufuzli nashrlar xabar tarqatmoqda. Hafta o‘rtasida SpaceX aksiyalari o‘z qiymatini sezilarli darajada yo‘qotib, har bir dona aksiya uchun 133 dollargacha arzonlashdi.
Garchi keyinchalik narxlar biroz ko‘tarilib, 135 dollar atrofida barqarorlashgan bo‘lsa-da, bu pasayish so‘nggi bir oy davomida kuzatilayotgan umumiy salbiy tendensiyaning davomi bo‘ldi. Eslatib o‘tamiz, ommaviy savdolarning dastlabki kunlarida kompaniya aksiyalari 200 dollardan oshib ketgan va bozordagi umumiy qiymati bo‘yicha dunyoning eng yirik texnologik gigantlari bilan raqobatlasha boshlagan edi.
Mutaxassislarning fikricha, aksiyalar narxining keskin tebranishiga bir necha muhim omillar sabab bo‘lmoqda. Birinchidan, kompaniya umumiy aksiyalarining atigi 4 foizi birjada erkin savdoga chiqarilgan.
Moliya tilida erkin aylanmadagi kam miqdor deb ataluvchi bu holat, hatto kichik hajmdagi oldi-sotdi amallari ham aksiyalar narxiga keskin ta’sir ko‘rsatishiga olib keladi. Ikkinchidan, so‘nggi oylarda texnologiya sohasidagi umumiy pasayish va sarmoyadorlarning Ilon Maskning ulkan rejalari borasidagi ehtiyotkorona munosabati ham o‘z ta’sirini ko‘rsatmoqda.
Faqatgina aksiyalar emas, balki kompaniya tomonidan chiqarilgan qarz majburiyatlari, ya’ni obligatsiyalar qiymati ham pasayishni boshlagan. Bu esa SpaceX uchun uzoq muddatli moliyaviy bosimni anglatishi mumkin.
Bozor ishtirokchilari Maskning o‘zga sayyoralarni zabt etish haqidagi va’dalari kelajakda qanchalik real daromad keltirishi mumkinligini qaytadan tahlil qilmoqdalar. SpaceX yaqin vaqt ichida o‘zining eng ulkan raketasi bo‘lgan Starship tizimining navbatdagi sinov parvozini amalga oshirishga tayyorgarlik ko‘rmoqda.
Ushbu parvoz aksiyalar ommaviy sotila boshlagandan keyingi ilk yirik texnik sinov bo‘lib, u kompaniya qimmatli qogozlarining taqdirini hal qilishi mumkin. Kompaniya o‘zining an’anaviy uchish, xato qilish va xatolarni tuzatish strategiyasiga sodiq qolgan holda, bu gal ham raketaning butun holda qaytib qo‘nishini rejalashtirmayapti.
Meksika ko‘rfazida o‘tkaziladigan sinovlar har qanday holatda ham raketa qismlarining portlashi bilan yakunlanishi kutilmoqda. SpaceX atrofidagi vaziyat nafaqat ushbu kompaniya, balki butun texnologiya bozori uchun muhim ko‘rsatkich hisoblanadi.
Hozirda sun’iy intellekt yo‘nalishidagi yirik tashkilotlar ham o‘z aksiyalarini bozorga chiqarishga tayyorgarlik ko‘rmoqda. Investorlar SpaceX misolida yangi avlod texnologik kompaniyalari bozorda o‘zini qanday tutishini va qanday xavflarga duch kelishini prognoz qilishga urinmoqdalar.
Kompaniyaning kelgusi moliyaviy barqarorligi bevosita texnik yutuqlar va bozor konyunkturasiga bog‘liq bo‘lib qolmoqda.
