Serbiya koinotni tadqiq etish bo'yicha «Artemis» kelishuviga qo'shildi
Serbiya davlati AQSH Milliy aeronavtika va koinotni tadqiq qilish boshqarmasi tomonidan ilgari surilgan Artemis kelishuviga rasman qoʻshildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Shu tariqa Serbiya koinotni tinch maqsadlarda va ochiq hamkorlik asosida tadqiq etishga intilayotgan dunyoning oltmish toʻqqizinchi mamlakatiga aylandi. Vashington shahrida joylashgan NASA qarorgohida boʻlib oʻtgan tantanali marosimda mazkur muhim hujjatni Serbiya tashqi ishlar vaziri Marko Jurich imzoladi.
Ushbu qadam mamlakatning zamonaviy kosmik tadqiqotlar jarayonida oʻz munosib oʻrnini topishiga xizmat qiladi. Artemis kelishuvi 2020-yilda NASA va AQSH Davlat departamenti tomonidan yetti davlat bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan edi.
Mazkur hujjat Oy, Mars va Quyosh tizimidagi boshqa samoviy jismlarni oʻrganishda xalqaro hamkorlikning asosiy tamoyillarini belgilab beradi. Kelishuvning bosh maqsadi koinot kengliklaridan faqat tinch maqsadlarda foydalanish va qoʻlga kiritilgan ilmiy maʼlumotlarni jahon hamjamiyati bilan ochiq almashishni taʼminlashdan iboratdir.
Ushbu kelishuvga qoʻshilgan davlatlar bir qator muhim majburiyatlarni oʻz zimmasiga oladi. Xususan, koinot fazosidan faqat ezgu niyatlarda foydalanish, ilmiy kashfiyotlarni xalqaro miqyosda boʻlishish, kosmik parvozlar ishtirokchilariga favqulodda vaziyatlarda yordam koʻrsatish kabi vazifalar shular jumlasidandir.
Shuningdek, koinotdagi tarixiy obidalarni saqlab qolish va chiqindilar miqdorini kamaytirish orqali oʻzaro xalaqit berishning oldini olishga alohida eʼtibor qaratiladi. Serbiya uchun ushbu kelishuv NASAning kelajakdagi yirik loyihalarida, xususan, Artemis dasturi doirasida ishtirok etish uchun keng imkoniyatlar ochadi.
Endilikda serbiyalik mutaxassislar Oy bazasi loyihasi uchun ilmiy asbob-uskunalar yaratish, texnologik yuklarni tayyorlanish hamda Oyga uyushtiriladigan ekspeditsiyalar uchun sunʼiy yoʻldoshlar ishlab chiqishda bevosita qatnashishlari mumkin boʻladi. NASA rahbariyati serb muhandislarining Amerika kosmik dasturiga qoʻshgan hissasi yangilik emasligini alohida taʼkidladi.
Agentlik masʼul vakillarining soʻzlariga koʻra, serbiyalik mutaxassislar hali Apollo dasturi davridayoq muhim rol oʻynagan. Masalan, Miloyko Vuchelich Apollo 13 ekipajini Yerga muvaffaqiyatli qaytarishdagi xizmatlari uchun AQSHning yuksak davlat mukofotlaridan biri bilan taqdirlangan.
Vazir Marko Jurichning qayd etishicha, ushbu kelishuvga qoʻshilish Nikola Tesla va Milutin Milankovich kabi buyuk olimlarning anʼanalarini davom ettirish demakdir. Bugungi kunda NASA ushbu hamkorlik saflarini kengaytirishda davom etmoqda.
Yaqin yillarda yana bir qator davlatlarning ushbu tashabbusga qoʻshilishi kutilmoqda. Bu esa insoniyatning Oyda doimiy infratuzilma yaratishi va uzoq koinotni yanada chuqurroq oʻrganishiga zamin yaratadi.
