AQSH va Fransiya kompaniyalari yangi gibrid samolyot yaratadi
Amerika Qo‘shma Shtatlarining Electra kompaniyasi mintaqaviy aviatsiya sohasida inqilobiy yangilik bo‘lishi kutilayotgan EL9 rusumli gibrid elektr samolyotini yaratish yo‘lida muhim qadam tashladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mazkur loyiha doirasida Fransiyaning Safran Helicopter Engines korxonasi ushbu havo kemasi uchun turbogeneratorlar yetkazib beruvchi asosiy hamkor sifatida tanlandi. Ushbu kelishuv kelajakda aviatashuvlar tizimini butunlay o‘zgartirib, yo‘lovchilarning faqat yirik aeroportlarga bog‘lanib qolish muammosiga chek qo‘yishi mumkin.
Yangi samolyotning eng asosiy ustunligi uning juda qisqa masofada uchish va qo‘nish imkoniyatiga ega ekanligidir. Ishlab chiqaruvchining ma’lumotlariga ko‘ra, gibrid elektr tortish kuchi va qanotlarni maxsus havo oqimi bilan puflash texnologiyasi tufayli samolyotga bor-yo‘g‘i 45 metr uzunlikdagi uchish yo‘lagi kifoya qiladi.
Bunday texnik imkoniyat oddiy mintaqaviy samolyotlar foydalana olmaydigan kichik maydonchalar va hatto shahar ichidagi cheklangan hududlarda ham parvozlarni amalga oshirishga yo‘l ochadi. Texnologik hamkorlik doirasida Safran kompaniyasi 250 ta maxsus turbogenerator yetkazib berish bo‘yicha dastlabki buyurtmani qabul qildi.
Ushbu qurilma samolyotning gibrid tizimi uchun 600 kilovatt elektr energiyasi ishlab chiqaradi. Texnologiyaning asosi sifatida tanlangan dvigatel avvalgi avlod namunalariga qaraganda yoqilg‘i tejamkorligini 18 foizga oshirishga xizmat qiladi.
Hozirda Fransiyaning Bordo shahridagi korxonada qurilmaning ilk sinovlari muvaffaqiyatli yakunlandi va u yaqin orada parvoz sinovlarida qo‘llaniladi. Electra kompaniyasi to‘g‘ridan-to‘g‘ri aviatsiya tushunchasini ilgari surmoqda.
Bu yirik aviatsiya tugunlaridan voz kechib, shahar va tumanlarni bir-biri bilan bevosita bog‘lashni nazarda tutadi. Bunday yondashuv hozirda muntazam aviaaloqa mavjud bo‘lmagan hududlar uchun juda muhimdir.
Masalan, O‘zbekiston kabi tog‘li yoki infratuzilmasi endi rivojlanayotgan hududlarda bunday ixcham samolyotlar transport aloqasini tubdan yaxshilashi mumkin. Kompaniya yangi havo kemasining ilk sinov parvozlarini 2027-yil oxiri yoki 2028-yil boshida o‘tkazishni rejalashtirgan.
Agar barcha jarayonlar muvaffaqiyatli kechsa, 2030-yilda zaruriy sertifikatlar olinib, samolyotdan tijoriy maqsadlarda foydalanish boshlanadi. Mutaxassislarning taxminiga ko‘ra, ushbu yo‘nalish rivojlanishining dastlabki o‘n yilligida minglab shunday havo kemalariga ehtiyoj tug‘iladi.
Biroq bu rejalarning amalga oshishi nafaqat texnologiyaga, balki parvozlar xavfsizligini tartibga soluvchi xalqaro qoidalarning moslashuviga ham bog‘liq bo‘ladi.
