AQSHda GPS tizimiga raqobatchi bo‘ladigan yangi tarmoq yaratilmoqda
Amerika Qo‘shma Shtatlarining Xona Space Systems kompaniyasi jahon navigatsiya tizimlari sohasida tub burilish yasashga tayyorgarlik ko‘rmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Kompaniya mutaxassislari tomonidan yaratilayotgan Pulsar tizimi an’anaviy GPS texnologiyasiga munosib raqobatchi bo‘lishi kutilmoqda. Yerga yaqin past orbitada joylashadigan ushbu sun’iy yo‘ldoshlar tarmog‘i hozirgi tizimlarga qaraganda yuz baravar kuchliroq signal tarqatish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, Pulsar tizimining dastlabki oltita seriyali sun’iy yo‘ldoshi joriy yilning oktyabr oyida koinotga uchirilishi rejalashtirilgan. Kompaniya 2027-yilga kelib o‘zining ilk tijoriy xizmatlarini to‘liq ishga tushirishni maqsad qilgan.
Tizim to‘liq quvvat bilan ishlay boshlaganda, u 258 ta koinot apparatidan iborat bo‘ladi. Bu esa yer yuzining istalgan nuqtasida joylashuv koordinatalarini bir necha santimetrgacha bo‘lgan yuksak aniqlikda belgilash imkonini beradi.
Hozirgi vaqtda keng qo‘llaniladigan GPS tizimlari baland binolar orasida, qalin o‘rmonlarda yoki yopiq inshootlar ichida signal yo‘qolishi kabi muammolarga tez-tez duch keladi. Pulsar tizimining past orbitada joylashishi va signal quvvatining yuqoriligi aynan ushbu to‘siqlarni muvaffaqiyatli yengib o‘tishga xizmat qiladi.
Bunday texnologik yechim, ayniqsa, haydovchisiz boshqariladigan transport vositalari va dronlarning xavfsiz harakatlanishi uchun o‘ta muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, yangi tizim kiberhujumlarga, xususan, signalni qasddan bo‘g‘ish va ma’lumotlarni soxtalashtirish urinishlariga nisbatan ancha chidamli qilib ishlanmoqda.
O‘tkazilgan sinovlar davomida maxsus prototip xalaqit beruvchi qurilmalarning salbiy ta’sir doirasini 95 foizga qisqartirishga muvaffaq bo‘lgani qayd etildi. Bu esa tizimning ishonchlilik darajasi yuqori ekanligidan dalolat beradi.
Navigatsiya xizmatlaridan tashqari, Pulsar tizimi moliya bozorlari, telekommunikatsiya tarmoqlari va ma’lumotlarni saqlash markazlari uchun o‘ta aniq vaqt sinxronizatsiyasini ta’minlab beradi. Kompaniya muhandislari GPS sun’iy yo‘ldoshlaridagi qimmatbaho atom soatlaridan voz kechib, maxsus dasturiy usullar yordamida o‘ta yuqori aniqlikka erishishni rejalashtirmoqda.
Bu esa tizimni saqlash xarajatlarini kamaytirish bilan birga uning samaradorligini oshiradi. Yangi tizimning yana bir o‘ziga xos jihati shundaki, u mavjud infratuzilma bilan to‘liq mos keladi.
Ko‘plab amaldagi navigatsiya qurilmalari apparat qismini almashtirmasdan, shunchaki dasturiy ta’minotni yangilash orqali Pulsar signalini qabul qila oladi. Hozirda ushbu yo‘nalishda yirik texnika ishlab chiqaruvchilari bilan hamkorlik aloqalari yo‘lga qo‘yilgan.
O‘zbekiston kabi jadal rivojlanayotgan mamlakatlar uchun bunday texnologiyalar kelajakda qishloq xo‘jaligida aniq dehqonchilik qilish, yuk tashish tizimlarini tartibga solish va aqlli shahar loyihalarini hayotga tatbiq etishda yangi imkoniyatlar yaratadi. Past orbitadagi sun’iy yo‘ldoshlar sonining ortishi global miqyosda raqamli aloqa sifatini mutlaqo yangi bosqichga olib chiqishi shubhasizdir.
