AQSHda sun’iy intellekt boshqaruvidagi qiruvchi samolyot muvaffaqiyatli sinovdan o‘tdi
Amerika Qo‘shma Shtatlari Mudofaa vazirligining istiqbolli tadqiqot loyihalari agentligi hamda mamlakat Harbiy-havo kuchlari zamonaviy aviatsiya tarixida tub burilish yasagan muhim bosqichni yakunladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Maxsus takomillashtirilgan F-16 qiruvchi samolyoti ilk marotaba sun’iy intellekt tizimi boshqaruvi ostida havoga ko‘tarilib, belgilangan vazifalarni muvaffaqiyatli bajardi. Mazkur sinov jarayoni o‘z-o‘zini boshqarish texnologiyalarini avvalgi avlodga mansub harbiy samolyotlarga joriy etish borasidagi eng yirik yutuqlardan biri sifatida e’tirof etilmoqda.
Ushbu jarayonda yangi avlod operatsion modeli deb nomlanuvchi maxsus texnologik majmuadan foydalanildi. Mazkur tizimning o‘ziga xos jihati shundaki, u samolyotning asosiy dasturiy ta’minotini butunlay o‘zgartirmasdan turib, bortga aqlli boshqaruv tizimini o‘rnatish imkonini beradi.
Yangi texnologiya nafaqat parvozni boshqarish, balki turli o‘lchov datchiklari va boshqa bort qurilmalari ishini ham to‘liq nazorat qilish qobiliyatiga ega. Parvoz davomida xavfsizlik choralariga alohida e’tibor qaratildi.
Samolyotni havoga ko‘tarish vazifasini tajribali uchuvchi bajardi, shundan so‘ng boshqaruv to‘liq sun’iy intellekt ixtiyoriga topshirildi. Bunda jarayon ustidan inson nazorati tamoyili qo‘llanildi.
Ushbu usulga ko‘ra, uchuvchi kabinada qolib, tizim ishini kuzatib boradi va zarurat tug‘ilganda jarayonga aralashishi mumkin. Biroq u sun’iy intellekt tomonidan qabul qilingan har bir qarorni alohida tasdiqlashi talab etilmaydi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, tajriba uchun maxsus samolyot emas, balki seriyali ishlab chiqarilgan F-16 modelidan foydalanish texnologiyani kelajakda keng miqyosda joriy etishni osonlashtiradi. Bu usul bir vaqtning o‘zida bir nechta qiruvchi samolyotlarda yangi taktikalar va uchuvchisiz apparatlar bilan hamkorlik qilish usullarini sinab ko‘rish imkonini beradi.
Kelajakda bunday tizimlar harbiy uchuvchilarga butun boshli uchuvchisiz qurilmalar guruhini masofadan boshqarish va murakkab jangovar topshiriqlarni bajarishda ko‘maklashishi ko‘zda tutilgan. Sun’iy intellektni aviatsiyaga joriy etishda ishonchlilik va kutilmagan vaziyatlarda tizimning o‘zini tutishi eng asosiy masalalardan biri bo‘lib qolmoqda.
O‘tkazilgan sinovlar ushbu texnologiyalarni kompyuter modellaridan real parvozlarga o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan muhim ma’lumotlarni to‘plashga xizmat qiladi. Hozircha ushbu ishlanma uchuvchining yaqin yordamchisi sifatida ko‘rilayotgan bo‘lsa-da, kelajakda u to‘liq mustaqil jangovar birlikka aylanishi kutilmoqda.
Bu esa zamonaviy havo janglaridagi o‘ta murakkab va tezkor vaziyatlarda inson zimmasidagi ruhiy va jismoniy yuklamani sezilarli darajada kamaytiradi.
