Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 21 noyabr
+16°
to‘liq bulutli shamol 1 m/s, sharq
ENRU

Olimlar falaj bo‘lgan bemorning qo‘llarini harakatga keltirishdi

Texnologiya
20
Olimlar falaj bo‘lgan bemorning qo‘llarini harakatga keltirishdi
Zamonaviy tibbiyot va yuqori texnologiyalar uyg‘unligi insoniyat hayotida tub burilish yasashda davom etmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Yaqinda olimlar sun’iy intellekt hamda maxsus neyron implantlar yordamida to‘rt yildan buyon falaj bo‘lib qolgan bemorning qo‘llarini harakatga keltirishga va unga sezgi qobiliyatini qaytarishga muvaffaq bo‘lishdi. Nature Medicine ilmiy jurnalida e’lon qilingan tadqiqot natijalari orqa miya jarohati tufayli harakatlanish imkoniyatidan mahrum bo‘lgan millionlab insonlar uchun yangi umid eshigini ochmoqda.

Ushbu noyob tajribada 2020-yilda suvga sakrash oqibatida bo‘yin qismidan og‘ir jarohat olgan Kit Tomas ishtirok etdi. To‘rt yil davomida qo‘l va oyoqlari butunlay falaj holatida bo‘lgan Tomas, maxsus tibbiyot markazi mutaxassislari tomonidan ishlab chiqilgan qo‘shaloq neyron aylanib o‘tish tizimi yordamida qayta hayotga qaytdi.

Mazkur uslub shikastlangan asab yo‘llarini chetlab o‘tib, miya va mushaklar o‘rtasida sun’iy aloqa o‘rnatishga asoslangan. Tizimning ishlash tamoyili miya va kompyuter interfeysi, sun’iy intellekt algoritmlari hamda asab tizimini elektr yordamida rag‘batlantirish usullari majmuasidan iborat.

O‘n besh soat davom etgan murakkab jarrohlik amaliyoti davomida mutaxassislar bemorning miyasiga beshta kichik chiplarni o‘rnatishdi. Ushbu qurilmalar miyadagi harakatlanish niyatini bildiruvchi signallarni o‘qiydi va ularni qayta ishlash uchun kompyuterga uzatadi.

Sun’iy intellekt miya signallarini tahlil qilib, ularni bilak mushaklariga uzatiladigan buyruqlarga aylantiradi. Natijada, bemor shunchaki biror harakatni amalga oshirishni o‘ylash orqali o‘z qo‘lini qimirlatish imkoniga ega bo‘ldi.

O‘quv jarayonidan so‘ng Kit Tomas mustaqil ravishda ovqatlanish, suv ichish va boshqa oddiy harakatlarni bajara boshladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, o‘ttiz besh hafta ichida uning o‘ng qo‘lidagi ushlash kuchi sakson olti foizga, chap qo‘lida esa oltmish ikki foizga oshgan.

Eng hayratlanarlisi shundaki, u hatto diqqatini jamlamasdan ham nozik buyumlarni sindirmasdan ko‘tara olishga erishdi. Loyiha doirasida nafaqat harakat, balki sezish hissi ham tiklandi.

Buning uchun olimlar maxsus datchiklardan foydalanishdi, ular miyaning sezgi sohasini rag‘batlantirib, teginish hissini yaratdi. Olimlarning ta’kidlashicha, eng muhim jihat asab tizimining yangi aloqalar hosil qilish qobiliyatidir.

Qurilmalar o‘chirilgan holatda ham bemorning ayrim harakat funksiyalari saqlanib qolgan. Bu esa kelajakda ushbu texnologiyadan insult asoratlarini davolashda hamda boshqa og‘ir kasalliklarni yengishda keng foydalanish mumkinligini ko‘rsatadi.

Mazkur kashfiyot tibbiyot olamida yangi davrni boshlab berishi kutilmoqda.
Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026