«Speys-Iks» kompaniyasi «Falkon 9» raketasining parvozini to‘xtatdi
Ilon Mask egalik qiladigan Speys-Iks kompaniyasi navbatdagi koinot amaliyotini bajarish chog‘ida kutilmagan texnik qiyinchiliklarga duch keldi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Kaliforniya shtatidagi Vandenberg harbiy koinot bazasidan uchirilishi belgilangan Falkon 9 raketa tashuvchisining parvozi dvigatellar to‘liq ishga tushib bo‘lganidan so‘ng, startga sanoqli soniyalar qolganda avtomatik tarzda to‘xtatildi. Mazkur holat koinot texnikasini boshqarish tizimi xavfsizlik nuqtayi nazaridan o‘ta yuqori aniqlikda ishlashini yana bir bor ko‘rsatdi.
Ushbu parvoz doirasida Yer orbitasiga yigirma to‘rtta yangi Starlink sun’iy yo‘ldoshlarini olib chiqish rejalashtirilgan edi. Ma’lumotlarga ko‘ra, raketaning birinchi bosqichidagi barcha to‘qqizta Merlin dvigateli o‘t oldirilgan bo‘lsa-da, bort kompyuteri tizimidagi avtomatika kutilmaganda parvozni bekor qilish haqida buyruq bergan.
Hozircha kompaniya mutaxassislari parvoz nima sababdan to‘xtatilgani bo‘yicha batafsil rasmiy bayonot berishmadi. Odatda, bunday holatlar raketaning nazorat datchiklaridan birida belgilangan me’yordan ozgina bo‘lsa-da og‘ish aniqlanganida sodir bo‘ladi.
E’tiborli jihati shundaki, bu so‘nggi bir hafta ichida kompaniya amaliyotida kuzatilgan ikkinchi shunday holatdir. Avvalroq Starship loyihasining sinov parvozi ham xuddi shunday ssenariy bo‘yicha, ya’ni dvigatellar yoqilgandan so‘ng so‘nggi lahzalarda to‘xtatilgan edi.
Bu esa mutaxassislarning parvoz xavfsizligiga va qimmatbaho texnikani asrab qolishga o‘ta jiddiy yondashayotganidan dalolat beradi. Starlink loyihasi O‘zbekiston kabi keng hududga ega mamlakatlar uchun ham strategik ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin, chunki u chekka hududlarni yuqori tezlikdagi aloqa bilan ta’minlashga xizmat qiladi.
Soha ekspertlarining fikricha, Falkon 9 kabi ko‘p marotaba ishlatiladigan raketalar uchun bunday to‘xtalishlar tabiiy holat hisoblanadi. Raketaning birinchi bosqichi o‘z resursini tejash va murakkab uskunani shikastlanishdan saqlash uchun har qanday shubhali holatda parvozni to‘xtatishga dasturlangan.
Yaqin vaqt ichida muhandislar barcha tizimlarni qayta ko‘rikdan o‘tkazib, yangi parvoz vaqtini belgilashlari kutilmoqda. Har bir bunday texnik jarayon koinot sohasidagi xavfsizlik standartlarini yanada takomillashtirishga yordam beradi.
