Somon yo'li galaktikasi qadimiy to'qnashuv natijasida burilib ketgani aniqlandi
Buyuk Britaniyadagi Darem universiteti astronomlari Somon yoʻli galaktikasi tarixi bilan bogʻliq kutilmagan va hayratlanarli maʼlumotlarni eʼlon qilishdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Oʻtkazilgan soʻnggi tadqiqotlar natijasiga koʻra, bundan taxminan oʻn yoki oʻn bir milliard yil muqaddam bizning galaktikamiz boshqa bir yirik fazoviy tuzilma bilan toʻqnashgan. Ushbu ulkan hodisa Somon yoʻlining butun tuzilishini tubdan oʻzgartirib yuborgani aniqlandi.
Koinot miqyosidagi bu toʻqnashuv shunchalik kuchli boʻlganki, natijada galaktika diski deyarli toʻqson darajaga burilib ketgan deb taxmin qilinmoqda. Olimlar bunday muhim xulosaga Gaya-Enselad deb nomlangan qadimiy galaktika bilan sodir boʻlgan toʻqnashuv oqibatlarini maxsus kompyuter dasturlari yordamida modellashtirish orqali kelishdi.
Avvalroq Gaya kosmik teleskopi galaktikamiz chetidagi yulduzlarning gʻayritabiiy harakat yoʻnalishlari asosida ushbu toʻqnashuv izlarini aniqlagan edi. Biroq yangi izlanishlar mazkur koinot hodisasining koʻlami va taʼsiri avval oʻylanganidan ancha kengroq boʻlganini yaqqol koʻrsatmoqda.
Darem universiteti ilmiy xodimi Kirill Batrakovning taʼkidlashicha, ushbu toʻqnashuv nafaqat millionlab yangi yulduzlarning paydo boʻlishiga turtki bergan, balki Somon yoʻli diskining fazodagi holati oʻzgarishiga ham asosiy sabab boʻlgan. Bu esa galaktikadagi aksariyat yulduzlar qadimda markaz atrofida butunlay boshqacha yoʻnalishlar boʻylab harakatlanganini anglatadi.
Mazkur kashfiyot koinotning shakllanishi va rivojlanish bosqichlarini tushunishda yangi bir sahifa ochadi. Kompyuterda yaratilgan sunʼiy modellar shuni koʻrsatdiki, qadimiy diskning aynan mana shunday keskin burilishi Somon yoʻlining hozirgi koʻrinishi va tuzilishini eng mantiqiy tarzda tushuntirib beradi.
Ushbu ilmiy model yoʻldosh galaktikalarning joylashuviga toʻliq mos keladi va tashqi galaktik hududlardagi yulduzlarning nega gʻayritabiiy darajada sekin aylanayotganiga ilmiy javob topishga yordam beradi. Koinotni oʻrganish boʻyicha xalqaro tashkilotlar maʼlumotlariga koʻra, galaktikalar toʻqnashuvi fazoda noyob hodisa emas, balki ularning rivojlanishidagi odatiy bosqich hisoblanadi.
Kuzatilayotgan har toʻrtta galaktikadan kamida bittasi oʻz tarixi davomida shunday yirik toʻqnashuvni boshidan oʻtkazgan. Bunday jarayonlar galaktika shaklini butunlay oʻzgartirishi, milliardlab yulduzlarni qayta taqsimlashi va yangi yulduzlar tugʻilishi jarayonini sezilarli darajada tezlashtirishi mumkin.
Olimlar ushbu yangi tadqiqot natijalari nafaqat Somon yoʻli, balki butun koinotdagi boshqa spiral shaklidagi galaktikalarning shakllanish tarixini aniqroq tiklashga yordam berishiga ishonishmoqda. Mazkur izlanishlar biz yashayotgan koinot burchagi qanchalik murakkab, shiddatli va dinamik oʻtmishga ega ekanligini yana bir bor isbotladi.
Kelajakda bu kabi tadqiqotlar koinot sirlarini yanada chuqurroq anglashga xizmat qiladi.
