Xitoylik olimlar minglab insonlar miya faolligini o‘lchovchi tizim yaratdi
Xitoylik olimlar neyrointerfeyslar texnologiyasini yangi bosqichga olib chiquvchi o‘ta muhim tizimni taqdim etishdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Dunyoda ilk bor bir vaqtning o‘zida turli hududlarda bo‘lgan minglab insonlarning miya faolligi ko‘rsatkichlarini, ya’ni elektroensefalogramma ma’lumotlarini bir vaqtda yig‘ish imkoniyati yaratildi. Ushbu kashfiyot sun’iy intellekt modellarini inson miyasi signallari asosida o‘qitishda yangi davrni boshlab berishi kutilmoqda.
Mazkur texnologiya miya va kompyuter o‘rtasidagi aloqani tadqiq qilish hamda neyrotizimlarni takomillashtirish uchun maxsus ishlab chiqilgan bo‘lib, u juda katta hajmdagi ma’lumotlarni qisqa fursatda to‘plashga xizmat qiladi. Shu paytga qadar bunday ilmiy tajribalar cheklangan miqyosda, ya’ni faqat bir necha o‘nlab ko‘ngillilar ishtirokida o‘tkazib kelinar edi.
Endilikda esa minglab ishtirokchilarning ma’lumotlarini bir vaqtning o‘zida yozib olish imkoniyati paydo bo‘ldi. Bu ko‘rsatkich neyrotexnologiyalar sohasidagi tadqiqotlar ko‘lamini keskin kengaytiradi va olingan natijalarning aniqligini oshiradi.
Texnologik to‘siqlarning bartaraf etilishi Loyiha muhandislari bunday yuksak natijaga erishish uchun ikkita o‘ta murakkab masalani hal qilishlariga to‘g‘ri keldi. Birinchidan, miya signallarini qayd etuvchi uskunalar hajmi sezilarli darajada kichraytirildi, biroq bu o‘lchov aniqligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmadi.
Mazkur yechim qurilmalarni kundalik hayotda foydalanish uchun qulayroq holga keltirdi va ishtirokchilarning harakatlanish erkinligini ta’minladi. Ikkinchi va eng muhim muammo ma’lumotlarni o‘zaro muvofiqlashtirish, ya’ni sinxronlashtirish bilan bog‘liq edi.
Ishtirokchilar turli shahar va hududlarda bo‘lgani sababli, tarmoqdagi uzilishlar yoki kechikishlarga qaramay, barcha qurilmalarning millisekundgacha bo‘lgan aniqlikda bir xil vaqtda ishlashi ta’minlandi. Bu sun’iy intellekt uchun o‘ta aniq va sifatli ma’lumotlar bazasini yaratishga xizmat qiladi.
Neyrotizimlar kelajagi uchun yangi manba Mutaxassislarning fikricha, bugungi kunda neyrointerfeyslar sohasidagi asosiy muammo — bu sifatli va tizimlashtirilgan ma’lumotlarning yetishmasligidir. Agar zamonaviy til modellari yoki tasvir yaratuvchi sun’iy intellekt tizimlarini o‘qitish uchun internetdagi ulkan ma’lumotlar to‘plangan bo‘lsa, inson miyasining elektr faolligi haqidagi yozuvlar shu paytgacha juda kam va tarqoq holatda edi.
Yangi tizim birgina mashg‘ulot davomida minglab soatlik yozuvlarni to‘plash imkonini beradi. Bu esa sun’iy intellekt algoritmlarini o‘qitish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlar to‘plamini shakllantirish jarayonini bir necha barobar tezlashtiradi.
Natijada, kelajakda faqat matn yoki tasvir bilan cheklanib qolmay, inson miyasi signallarini bevosita tahlil qila oladigan va fikrlarni tushunadigan yangi avlod neyrotizimlari paydo bo‘ladi. Istiqbolda ushbu texnologiya insonning ruhiy va intellektual holatini yaxshiroq tushunadigan hamda u bilan deyarli bevosita muloqot qila oladigan tizimlarni yaratishga yo‘l ochadi.
Bu nafaqat tibbiyotda, balki inson va texnika o‘rtasidagi o‘zaro aloqaning barcha sohalarida tub burilish yasashi kutilmoqda.
