Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 18 noyabr
+17°
to‘liq bulutli shamol 2 m/s, shimoli-g‘arb
ENRU

Olimlar koinotda o‘zga sayyoraliklar hayotini qidirish usulini o‘zgartirmoqchi

Texnologiya
51
Olimlar koinotda o‘zga sayyoraliklar hayotini qidirish usulini o‘zgartirmoqchi
Insoniyat o‘n yilliklar davomida o‘zga sayyoralik sivilizatsiyalarni noto‘g‘ri usullar bilan qidirgan bo‘lishi mumkin. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Yangi ilmiy tadqiqot mualliflari koinotda aqlli hayot belgilarini izlash yondashuvini tubdan qayta ko‘rib chiqishni taklif qilmoqdalar. Ularning fikricha, biz kutayotgan murakkab va o‘ta qisqa lazer impulslari o‘rniga, ancha sodda va arzonroq texnologiyalarga e’tibor qaratish lozim.

Tadqiqotchilar iqtisodiy omilni asosiy dalil sifatida keltirib, rivojlangan sivilizatsiyalar resurslarni tejash maqsadida qimmatbaho uskunalar o‘rniga asrlar davomida xizmat qiladigan mikrosekundli yoki millisekundli lazer mayoqlarini qurishi ehtimoli yuqori ekanini ta’kidlamoqdalar. Tejamkor texnologiyalar va koinot mayoqlari Olimlarning taxminicha, bu kabi lazer mayoqlari yulduzlarning bevosita yaqinida emas, balki yulduzlararo orbitalarda joylashtirilgan bo‘lishi mumkin.

Bunday usul uzatilayotgan signalni yulduzning kuchli yorug‘ligidan ajratib olishni osonlashtiradi va murakkab filtrlash tizimlariga bo‘lgan ehtiyojni kamaytiradi. Mazkur avtonom qurilmalar ancha chidamli bo‘lib, uzoq masofalarga signal yuborish uchun qulay hisoblanadi.

Hozirgi vaqtda o‘zga sayyoraliklar bilan aloqa o‘rnatilmaganining sababi signallarning yo‘qligi emas, balki bizning qidiruv usullarimizdagi kamchiliklar bo‘lishi mumkin. Bugungi kunda osmonni kuzatishda qo‘llaniladigan vaqt oralig‘i bir necha soniyadan soatlargacha davom etadi.

Bunday uzoq vaqt davomida o‘ta qisqa chaqnashlar shunchaki sezilmay qoladi va umumiy shovqinlar orasida yo‘qoladi. Mutaxassislar amaldagi koinotni kuzatish dasturlari mikrosekundlik diapazonga nisbatan deyarli samarasiz ekanini ta’kidlamoqdalar.

Yangi loyiha va qidiruv imkoniyatlari Ushbu bo‘shliqni to‘ldirish uchun Koinot mayoqlari deb nomlangan yangi loyiha taklif etilmoqda. Loyiha doirasida o‘ta qisqa chaqnashlarni qayd eta oladigan maxsus matritsalar, keng ko‘lamli kuzatuv imkonini beruvchi linzalar va katta hajmdagi ma’lumotlarni real vaqt rejimida qayta ishlovchi zamonaviy grafik protsessorlardan foydalanish ko‘zda tutilgan.

Bu texnologiyalar koinotning ilgari e’tibor berilmagan qismlarini sinchiklab o‘rganishga imkon beradi. Hisob-kitoblarga ko‘ra, hatto diametri bir metr bo‘lgan oddiy yerusti teleskopi ham quvvatli lazer mayoqni yetmish ikki yorug‘lik yili masofasidan aniqlay oladi.

Bu masofa ichida taxminan uch mingta yaqin yulduz tizimlari mavjud. Bir haftalik kuzatuvlar davomida takrorlanuvchi impulslar to‘plansa, signalning haqiqiyligini ilmiy jihatdan isbotlash imkoniyati tug‘iladi.

Ushbu loyiha nafaqat o‘zga sayyoraliklarni topish, balki umumiy astronomiya fani uchun ham muhim ahamiyatga ega. Mikrosekundlik diapazonni o‘rganish orqali olimlar koinotdagi hozircha noma’lum bo‘lgan tezkor astrofizik jarayonlarni kashf etishlari mumkin.

Hatto sun’iy mayoqlar topilmagan taqdirda ham, bu tadqiqot insoniyatning koinot haqidagi bilimlarini sezilarli darajada boyitadi va yangi kashfiyotlarga yo‘l ochadi.
Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026