AQSHda ma’lumotlar markazidagi nosozlik energetika tizimiga xavf tug‘dirdi

Vashington yaqinidagi Shimoliy Virjiniya hududida yuz bergan texnik nosozlik zamonaviy ma’lumotlarni qayta ishlash markazlari va sun’iy intellekt infratuzilmasi energetika tizimi uchun jiddiy xavf tug‘dirishi mumkinligini ko‘rsatdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Elektr uzatish liniyasidagi kichik uzilish oqibatida ulkan quvvatga ega ma’lumotlar markazlari bir vaqtning o‘zida tarmoqdan uzilib qolgan. Bu holat AQSHning eng yirik energetika operatori tizimida kuchlanishning keskin sakrashiga va o‘n daqiqadan ortiq davom etgan inqirozli vaziyatga sabab bo‘lgan.

Mazkur hodisa raqamli infratuzilmaning jismoniy energiya tarmoqlari bilan o‘zaro aloqasidagi zaif nuqtalarni ochib berdi. Shimoliy Virjiniya dunyodagi eng yirik ma’lumotlar markazlari jamlangan nuqta bo‘lib, bu yerda energiya iste’moli juda yuqori darajada.

Mutaxassislarning ma’lumotlariga ko‘ra, tarmoqdagi nosozlik sezilishi bilan barcha markazlar o‘z uskunalarini himoya qilish maqsadida avtomatik ravishda zaxira quvvat manbalariga o‘tgan. Atigi o‘ttiz soniya ichida tarmoqdagi uch gigavattdan ortiq yuklama yo‘qolishi energetika tizimida muvozanatning buzilishiga olib kelgan.

Natijada Nyu-Jersidan tortib Illinoysgacha bo‘lgan keng hududlarda elektr ta’minotida beqarorlik kuzatilgan. Kichik nosozlikdan yirik inqirozga Elektr tarmog‘ining barqaror ishlashi uchun ishlab chiqarilayotgan energiya va iste’mol o‘rtasida doimiy muvozanat bo‘lishi shart.

Agar ushbu muvozanat buzilsa, kuchlanish keskin o‘zgarib, butun tizimning ishdan chiqishiga sabab bo‘lishi mumkin. Ma’lumotlar markazlari o‘ta sezgir uskunalar bilan jihozlangani sababli, ular tarmoqdagi har qanday tebranishga soniyaning ulushlarida munosabat bildiradi va tarmoqdan uziladi.

Bunday zanjirli reaksiya butun bir mintaqa energetikasini izdan chiqarish xavfini tug‘diradi. Soha mutaxassislari ushbu hodisani kelajakda kutilayotgan yirikroq muammolarning dastlabki belgisi sifatida baholamoqdalar.

Sun’iy intellekt texnologiyalari rivojlanishi bilan bunday ulkan iste’molchilar soni yanada ortishi kutilmoqda. Agar ma’lumotlar markazlari tarmoqdan uzilish va unga qayta ulanish jarayonlarini yumshoqroq boshqarishni o‘rganmasa, kelajakda yanada keng ko‘lamli avariyalar sodir bo‘lishi ehtimoli yuqori bo‘lib qoladi.

Kelajakdagi xavf va yechimlar Hozirda energetika sohasi vakillari bunday yirik ob’ektlar uchun yangi texnik standartlarni joriy etishni taklif qilmoqdalar. Xususan, tarmoqdan uzilish jarayonini bosqichma-bosqich amalga oshirish va zaxira tizimlarini umumiy tarmoq barqarorligini qo‘llab-quvvatlashga moslashtirish zaruriyati tug‘ilmoqda.

Shuningdek, sun’iy intellekt yordamida yuklamani aqlli boshqarish tizimlarini joriy etish ham asosiy yechimlardan biri sifatida ko‘rilmoqda. Ushbu voqea raqamli iqtisodiyot va jismoniy infratuzilma o‘rtasidagi bog‘liqlik qanchalik nozik ekanini yana bir bor isbotladi.

O‘zbekiston kabi raqamlashtirish va ma’lumotlarni qayta ishlash markazlarini qurish yo‘lidan borayotgan davlatlar uchun ushbu tajriba energetika xavfsizligini ta’minlashda muhim dars bo‘lib xizmat qiladi. Raqamli kelajakni qurishda nafaqat hisoblash quvvatlariga, balki ularni oziqlantiruvchi energiya tizimlarining moslashuvchanligiga ham alohida e’tibor qaratish lozim.