Xitoylik olimlar elektronika sohasida yangi turdagi material yaratdi
Xitoylik olimlar materialshunoslik sohasida ulkan burilish yasab, dunyoda ilk bor lantanoidli ikki o‘lchovli maksin materialini sintez qilishga muvaffaq bo‘lishdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Xitoy Fanlar akademiyasining Ningbo materialshunoslik va muhandislik instituti hamda Chjejiang universiteti tadqiqotchilari tomonidan amalga oshirilgan ushbu kashfiyot zamonaviy elektronika va hisoblash texnologiyalari rivojini yangi bosqichga olib chiqishi kutilmoqda. Yangi material o‘zida ham yarimo‘tkazgichlik, ham ferromagnetizm xususiyatlarini birlashtirgani bilan fan olamida alohida ahamiyatga ega.
Maksinlar o‘ta yupqa, ya’ni bir necha atom qalinligidagi qatlamli materiallar bo‘lib, tarkibida o‘tish metallari hamda uglerod yoki azot tutadi. Shu vaqtga qadar ma’lum bo‘lgan bunday materiallar asosan yuqori elektr o‘tkazuvchanligiga ega bo‘lsa-da, ularda magnit xususiyatlarini boshqarish imkoniyati mavjud emas edi.
Yangi kashfiyot esa elektronlar oqimini hamda ularning magnit holatini bir vaqtda nazorat qilish imkonini beradi. Kimyoviy qaychi uslubi va sintez jarayoni Ushbu natijaga erishish uchun tadqiqotchilar kimyoviy qaychi deb nomlangan o‘ziga xos sintez usulini ishlab chiqdilar.
Bu yondashuv kristal tuzilishini atom darajasida tahrirlash, ya’ni alohida atom qatlamlarini tanlab olib tashlash yoki ularni qayta joylashtirish imkonini beradi. Natijada olimlar materialni xuddi konstruktor kabi yig‘ib, unga oldindan belgilangan xususiyatlarni berishga muvaffaq bo‘lishdi.
Jarayon davomida lantanoidlar guruhidagi metallar mis galogenidi bilan reaksiyaga kirishib, so‘ngra yuqori haroratda grafit bilan o‘zaro ta’sir qiladi. Bu jarayon natijasida metall, uglerod va galogen atomlari navbatma-navbat joylashgan yangi qatlamli tuzilma hosil bo‘ladi.
O‘tkazilgan sinovlar materialning barqaror magnit xususiyatlariga ega ekanini to‘liq tasdiqladi. Spintronika va kelajak texnologiyalari Yangi materialning yaratilishi, ayniqsa, spintronika yo‘nalishi uchun juda muhimdir.
An’anaviy mikroelektronika asosan elektronning zaryadiga tayansa, spintronika uning magnit momentidan ham foydalanadi. Bu texnologiya qurilmalarni yanada tezkor, ixcham va energiya jihatidan tejamkor qilishga xizmat qiladi.
Olimlarning fikricha, ushbu yangi maksin materiali kelajakda yuqori samaradorlikka ega mantiqiy protsessorlar, 6G aloqa tizimlari, yangi avlod xotira elementlari hamda kvant kompyuterlari uchun butlovchi qismlar ishlab chiqarishda keng qo‘llaniladi. Kimyoviy qaychi uslubining universalligi esa kelajakda optik va elektr xususiyatlari oldindan dasturlashtirilgan yangi turdagi materiallarni yaratishga yo‘l ochadi.
