Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 19 noyabr
+13°
to‘liq bulutli shamol 2 m/s, shimoli-sharq
ENRU

Xitoylik olimlar elektronika sohasida yangi turdagi material yaratdi

Texnologiya
11
Xitoylik olimlar elektronika sohasida yangi turdagi material yaratdi
Xitoylik olimlar materialshunoslik sohasida ulkan burilish yasab, dunyoda ilk bor lantanoidli ikki o‘lchovli maksin materialini sintez qilishga muvaffaq bo‘lishdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Xitoy Fanlar akademiyasining Ningbo materialshunoslik va muhandislik instituti hamda Chjejiang universiteti tadqiqotchilari tomonidan amalga oshirilgan ushbu kashfiyot zamonaviy elektronika va hisoblash texnologiyalari rivojini yangi bosqichga olib chiqishi kutilmoqda. Yangi material o‘zida ham yarimo‘tkazgichlik, ham ferromagnetizm xususiyatlarini birlashtirgani bilan fan olamida alohida ahamiyatga ega.

Maksinlar o‘ta yupqa, ya’ni bir necha atom qalinligidagi qatlamli materiallar bo‘lib, tarkibida o‘tish metallari hamda uglerod yoki azot tutadi. Shu vaqtga qadar ma’lum bo‘lgan bunday materiallar asosan yuqori elektr o‘tkazuvchanligiga ega bo‘lsa-da, ularda magnit xususiyatlarini boshqarish imkoniyati mavjud emas edi.

Yangi kashfiyot esa elektronlar oqimini hamda ularning magnit holatini bir vaqtda nazorat qilish imkonini beradi. Kimyoviy qaychi uslubi va sintez jarayoni Ushbu natijaga erishish uchun tadqiqotchilar kimyoviy qaychi deb nomlangan o‘ziga xos sintez usulini ishlab chiqdilar.

Bu yondashuv kristal tuzilishini atom darajasida tahrirlash, ya’ni alohida atom qatlamlarini tanlab olib tashlash yoki ularni qayta joylashtirish imkonini beradi. Natijada olimlar materialni xuddi konstruktor kabi yig‘ib, unga oldindan belgilangan xususiyatlarni berishga muvaffaq bo‘lishdi.

Jarayon davomida lantanoidlar guruhidagi metallar mis galogenidi bilan reaksiyaga kirishib, so‘ngra yuqori haroratda grafit bilan o‘zaro ta’sir qiladi. Bu jarayon natijasida metall, uglerod va galogen atomlari navbatma-navbat joylashgan yangi qatlamli tuzilma hosil bo‘ladi.

O‘tkazilgan sinovlar materialning barqaror magnit xususiyatlariga ega ekanini to‘liq tasdiqladi. Spintronika va kelajak texnologiyalari Yangi materialning yaratilishi, ayniqsa, spintronika yo‘nalishi uchun juda muhimdir.

An’anaviy mikroelektronika asosan elektronning zaryadiga tayansa, spintronika uning magnit momentidan ham foydalanadi. Bu texnologiya qurilmalarni yanada tezkor, ixcham va energiya jihatidan tejamkor qilishga xizmat qiladi.

Olimlarning fikricha, ushbu yangi maksin materiali kelajakda yuqori samaradorlikka ega mantiqiy protsessorlar, 6G aloqa tizimlari, yangi avlod xotira elementlari hamda kvant kompyuterlari uchun butlovchi qismlar ishlab chiqarishda keng qo‘llaniladi. Kimyoviy qaychi uslubining universalligi esa kelajakda optik va elektr xususiyatlari oldindan dasturlashtirilgan yangi turdagi materiallarni yaratishga yo‘l ochadi.

Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026