AQSh energetika vazirligi termoyadro loyihasi uchun yirik grant ajratdi
Termoyadro energiyasini tijorat maqsadlarida joriy etishni maqsad qilgan Thea Energy startapi Amerika Qo‘shma Shtatlari Energetika vazirligidan 20 million dollar miqdorida yirik davlat grantini qo‘lga kiritdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu mablag‘ yuqori haroratli o‘ta o‘tkazuvchan magnitlarni ishlab chiqarish jarayonini moliyalashtirishga yo‘naltiriladi va kelajakdagi toza energiya manbalarini yaratishda muhim bosqich bo‘lib xizmat qiladi. Mazkur loyiha quyoshda sodir bo‘ladigan tabiiy jarayonlarni yer sharoitida boshqariladigan tarzda takrorlash orqali cheksiz energiya olish imkoniyatini taqdim etadi.
TechCrunch nashrining xabar berishicha, ushbu moliyaviy ko‘mak vazirlik qoshidagi Ilg‘or tadqiqot loyihalari agentligi tomonidan taqdim etilgan. Murakkab texnologiyalar bilan shug‘ullanuvchi startaplar uchun ishlab chiqarish jarayonlari har doim ulkan mablag‘larni talab qilgan, shu sababli ushbu grant kompaniya rivoji uchun muhim poydevor hisoblanadi.
Termoyadro reaktorlarini qurishda eng asosiy va qimmat qismlardan biri aynan plazmani ushlab turuvchi magnit tizimlari sanaladi. Magnitli qamrash va stellarator texnologiyasi Magnitli qamrash reaktorlari termoyadro energiyasini hosil qilishning asosiy usullaridan biri bo‘lib, ularda o‘ta kuchli magnit maydonlari plazmani ushlab turadi va siqadi.
Zarrachalar yoqilg‘i bilan birlashgunga qadar qizdiriladi va natijada ulkan miqdordagi energiya ajralib chiqadi. Bu jarayonda yuqori haroratli o‘ta o‘tkazuvchan magnitlar eng qimmatli, ammo hal qiluvchi tarkibiy qismlar sirasiga kiradi.
Ular plazmani barqaror holatda saqlash va reaktor devorlariga tegib ketishining oldini olish uchun xizmat qiladi. Thea Energy kompaniyasining reaktori stellarator deb nomlanuvchi o‘ziga xos tuzilishga asoslangan.
Stellaratorlar egri-bugri shakldagi halqani eslatib, plazmani samaraliroq cheklashga yordam beradi. Odatda bunday qurilmalar uchun magnitlar o‘ta murakkab va takrorlanmas shakllarda yasalishi lozim edi, bu esa ularning tannarxini keskin oshirib, ommaviy ishlab chiqarishni qiyinlashtirib kelayotgan edi.
Xarajatlarni kamaytirishning innovatsion yondashuvi Ishlab chiqarish xarajatlarini pasaytirish maqsadida kompaniya muhandislari o‘ziga xos yechimni qo‘lladilar. Reaktorning asosiy vazifasini bajaruvchi 12 ta yirik magnit atigi to‘rt xil andozadan foydalangan holda yasalgan.
Plazmani aniq sozlash va boshqarish uchun ishlatiladigan 300 dan ortiq kichik magnitlarning barchasi esa o‘zaro bir xil shaklga ega. Bu yondashuv butlovchi qismlarni standartlashtirish va ularni arzonroq narxda tayyorlash imkonini beradi.
Mazkur kichik magnitlar reaktor atrofida xuddi kompyuter ekranidagi piksellar kabi joylashtirilgan. Ularning maxsus dasturiy ta’minot yordamida boshqarilishi qurilish jarayonida yo‘l qo‘yilishi mumkin bo‘lgan kichik xatoliklarga nisbatan chidamlilikni oshiradi.
Natijada reaktorning umumiy tannarxi sezilarli darajada kamayadi va uni tijoriy jihatdan foydali loyihaga aylantiradi. Hozirgi kunda Thea Energy eng ko‘p sarmoya jalb qilgan energetika startaplaridan biri hisoblanadi.
Joriy yilning o‘zida kompaniya 120 million dollardan ortiq mablag‘ to‘plashga muvaffaq bo‘ldi. Sanoatdagi boshqa yetakchi vakillar kabi, ushbu jamoa ham 2040-yillarning o‘rtalariga borib, dunyodagi birinchi tijorat maqsadidagi termoyadro elektr stansiyasini ishga tushirishni rejalashtirmoqda.
