AQSHda elektr tarmog‘idagi nosozlik energetika tizimiga xavf tug‘dirdi
Amerika Qo‘shma Shtatlarining Vashington shahri yaqinida yuz bergan oddiy elektr uzatish tarmog‘idagi nosozlik mamlakat energetika tizimi uchun kutilmagan va jiddiy xavfni yuzaga chiqardi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Shimoliy Virjiniya shtatidagi bitta elektr liniyasining uzilishi natijasida hududdagi yirik ma’lumotlarni qayta ishlash markazlari bir vaqtning o‘zida zaxira quvvat manbalariga o‘tgan, bu esa umumiy tarmoqda kuchli tebranishlarni keltirib chiqargan. Ushbu hodisa zamonaviy raqamli infratuzilmalarning energetika xavfsizligiga ko‘rsatadigan ta’siri qanchalik yuqori ekanini amalda isbotladi.
Shimoliy Virjiniya hududi dunyo bo‘yicha ma’lumotlar markazlari eng zich joylashgan mintaqa hisoblanadi. Elektr tarmog‘idagi uzilish sodir bo‘lgan vaqtda ushbu ulkan inshootlar favqulodda tartibda asosiy tarmoqdan uzilib, o‘zlarining ichki generatorlariga tayana boshlagan.
Natijada atigi o‘ttiz soniya ichida umumiy energiya tizimidan 3 gigavattdan ortiq quvvat iste’moli keskin to‘xtagan. Bunday ulkan miqdordagi energiyaning bir lahzada yo‘qolishi butun mintaqa bo‘ylab elektr kuchlanishining barqarorligiga putur yetkazdi.
Tarmoqdagi kutilmagan tebranishlar va uning oqibatlari Odatdagi sharoitda bunday kichik hajmdagi nosozliklarni bartaraf etish va tizimni tiklash uchun bir necha soniya yetarli bo‘lar edi. Biroq ushbu hodisada energetika tizimi o‘z muvozanatini tiklashi uchun o‘n daqiqadan ko‘proq vaqt sarflandi.
Mutaxassislarning tahlillariga ko‘ra, o‘sha paytda tarmoqdan uzilgan markazlar umumiy yuklamaning qariyb 3 foizini tashkil etgan. Garchi ommaviy ravishda chiroqlar o‘chib qolmagan bo‘lsa-da, Shimoliy Virjiniyadan tortib Chikagongacha bo‘lgan juda katta hududda elektr chiroqlarining miltillashi va kuchlanish o‘zgarishi kuzatilgan.
Soha ekspertlari ushbu holatni kelajakda kutilayotgan yirik energetik inqirozlarning ilk darakchisi sifatida baholamoqdalar. Sun’iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi va raqamli xizmatlarning kengayishi natijasida bunday markazlarning elektr energiyasiga bo‘lgan ehtiyoji muttasil ortib bormoqda.
Zamonaviy texnologik majmualarning quvvati bugungi kunda an’anaviy sanoat korxonalaridan ham o‘zib ketgan bo‘lib, ularning tarmoqdagi har qanday harakati butun tizim uchun xavf tug‘dirishi mumkin. Kelajakdagi xatarlar va infratuzilmani yangilash zarurati Energetika muhandislari oldida endilikda yangi va murakkab vazifalar turibdi.
Tarmoqdagi yuklamaning birdaniga yo‘qolishi yoki qayta ulanishi tizimda kutilmagan tebranishlarni keltirib chiqarishi amalda o‘z tasdiqini topdi. Bu esa mavjud infratuzilmaning raqamli iqtisodiyot talablariga to‘liq javob bermasligini ko‘rsatmoqda.
Kelgusida bunday holatlar yanada ko‘p takrorlanishi ehtimoli yuqori, chunki ma’lumotlar markazlarining soni va ularning quvvati kundan-kunga oshib bormoqda. Shu sababli, energetika kompaniyalari o‘z tizimlarini yangi davr ehtiyojlariga moslashtirishlari va kuchlanish tebranishlaridan himoya qilishning samarali usullarini ishlab chiqishlari lozim.
Ma’lumotlar markazlarining uzluksiz ishlashini ta’minlash bilan bir qatorda, oddiy iste’molchilar uchun ham xavfsiz va barqaror energiya yetkazib berish zamonaviy energetikaning eng dolzarb muammosiga aylanib bormoqda. Infratuzilmani raqamli texnologiyalar bilan uyg‘unlashtirish va aqlli boshqaruv tizimlarini joriy etish ushbu muammoning yagona yechimi sifatida ko‘rilmoqda.
