Koinotda ilk bor yuqori aniqlikdagi rentgen suratlari olindi
Insoniyat koinotni tadqiq etish tarixida ilk bor Yer orbitasida toʻlaqonli va yuqori aniqlikdagi rentgen suratlarini olishga muvaffaq boʻldi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu muhim ilmiy yutuq kelgusida Mars va boshqa uzoq sayyoralarga amalga oshiriladigan uzoq muddatli kosmik safarlar xavfsizligini taʼminlashda muhim qadam boʻlib xizmat qiladi. Mazkur muvaffaqiyatli tajriba NASA va SpaceX koʻmagida Mayo klinikasi mutaxassisi Sheyna Gifford boshchiligidagi xalqaro olimlar guruhi tomonidan amalga oshirildi.
Sinovlar SpaceX kompaniyasining Fram2 boshqariladigan kosmik missiyasi davomida bajarilgan boʻlib, bunda Yerning olis hududlari uchun moʻljallangan ixcham hamda koʻchma rentgen tizimidan foydalanildi. Tibbiy tasvirlar sifati va tahlili Orbita sharoitida fazogirlar qoʻl, koʻkrak qafasi, qorin boʻshligʻi hamda turli buyumlarni parvozdan oldin va koinotda turgan paytda suratga olishdi.
Shundan soʻng mustaqil rentgenologlar tomonidan tahlil qilingan tasvirlar mutaxassislarni hayratda qoldirdi. Mutaxassislarning xulosasiga koʻra, koinotda olingan rentgen tasvirlarining sifati, yorqinligi va aniqligi Yer sharoitida olingan suratlardan aslo qolishmaydi.
Ularning orasida hech qanday sezilarli farq aniqlanmagani ushbu texnologiyaning kosmik parvozlarda ishonchli ekanini amalda tasdiqladi. Shu vaqtga qadar kosmik kema va orbital stansiyalardagi yagona tibbiy tekshiruv usuli ultratovushli diagnostika boʻlib kelayotgan edi.
Biroq bunday tekshiruv maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan mutaxassis ishtirokini talab etishi bilan cheklangan edi. Yangi sinovdan oʻtgan koʻchma rentgen apparatlari esa foydalanishda ancha soddaligi bilan ajralib turadi.
Ular suyaklar sinishi va oʻpka kasalliklarini tezkor aniqlash, turli ichki jarohatlarga tashxis qoʻyish hamda texnik uskunalarni qismlarga ajratmasdan, ularning ichki nosozliklarini tekshirish imkonini beradi. Uzoq muddatli parvozlar uchun yangi imkoniyat Mazkur tadqiqot ayniqsa kelgusida amalga oshiriladigan Mars ekspeditsiyalari uchun oʻta muhim ahamiyat kasb etadi.
Qizil sayyoraga uyushtiriladigan safarlarda ekipaj aʼzolari jiddiy jarohat yoki kasallik yuzaga kelgan taqdirda zudlik bilan Yerga qaytish imkoniyatiga ega boʻlmaydi. Shu sababli, kema bortida aniq tashxis qoʻyish uskunalarining mavjudligi hayotiy zaruriyat hisoblanadi.
Tadqiqot mualliflarining taʼkidlashicha, boshqariladigan kosmik missiyalarning davomiyligi oshib borishi bilan oʻz-oʻziga tibbiy tashxis qoʻyish imkoniyati ekipaj xavfsizligining asosiy omiliga aylanmoqda. Olingan natijalar ixcham rentgen tizimlari kelgusida uzoq kosmik safarlar uchun moʻljallangan standart jihozlar qatoridan joy olishini koʻrsatmoqda.
Bu esa insoniyatning koinotni yanada chuqurroq oʻrganish yoʻlidagi toʻsiqlarni bartaraf etishga yordam beradi.
