Xitoyda dunyodagi ilk geliy gazli megavattli turbina sinovdan o'tdi
Xitoylik muhandislar energetika sohasida ulkan burilish yasab, dunyoda ilk bor faqat sof geliy gazi yordamida ishlaydigan megavatt quvvatli turbina orqali elektr energiyasi olishga muvaffaq bo‘lishdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Xitoy milliy yadro korporatsiyasi tarkibiga kiruvchi mutaxassislar tomonidan ishlab chiqilgan ushbu qurilma yadro energetikasining yangi davrini boshlab berishi kutilmoqda. Mazkur sinovning muvaffaqiyati yuqori haroratli gaz bilan sovitiladigan to‘rtinchi avlod reaktorlarini amaliyotga tatbiq etish yo‘lidagi eng muhim qadamlardan biri sifatida baholanmoqda.
Ushbu texnologiya an’anaviy elektr stansiyalaridan tubdan farq qiladi. Odatda turbinalarni harakatga keltirish uchun suv bug‘idan yoki ochiq sikldagi gazdan foydalaniladi.
Yangi qurilmada esa yopiq tizim qo‘llanilgan bo‘lib, uning ichida geliy gazi germetik kontur bo‘ylab uzluksiz aylanib turadi. Bunday uslub issiqlik yo‘qotilishini kamaytirib, tizimning umumiy samaradorligini keskin oshiradi.
Geliy gazi inert xususiyatga ega bo‘lgani sababli, u yuqori haroratlarda ham metall konstruksiyalar bilan kimyoviy reaksiyaga kirishmaydi va uskunalar xavfsizligini ta’minlaydi. Texnologik murakkabliklar va yechimlar Loyiha ustida ishlash jarayonida muhandislar o‘ta murakkab texnik vazifalarni hal qilishlariga to‘g‘ri keldi.
Geliy atomlari juda kichik o‘lchamga ega bo‘lgani uchun ular hatto eng mitti darzlar va ulanish joylaridan ham sizib chiqib ketishi mumkin. Shu sababli, tizimning to‘liq germetikligini ta’minlash uchun barcha quvurlar va ulanish nuqtalari o‘ta yuqori bosimga chidamli qilib tayyorlandi.
Har bir detalning mustahkamligi va zichligi eng yuqori standartlar asosida tekshirildi. Bundan tashqari, yuqori tezlikda aylanuvchi turbinani o‘rnatishda mikron darajasidagi aniqlikka rioya etish talab qilindi.
Chunki kichik bir og‘ish ham kuchli tebranishlarni keltirib chiqarishi va butun tizimning butunligiga zarar yetkazishi mumkin edi. Xitoylik mutaxassislar ushbu muhandislik muammolarini muvaffaqiyatli hal etib, qurilmaning barqaror ishlashiga erishdilar.
Yadro energetikasining kelajagi Xitoy milliy yadro korporatsiyasi vakillarining ta’kidlashicha, ushbu sinov natijalari kichik atom energetikasini rivojlantirishda beqiyos ahamiyatga ega. Yuqori haroratli gaz reaktorlari kelajakda nafaqat elektr energiyasi ishlab chiqarishda, balki vodorod olish va sanoat korxonalarini issiqlik bilan ta’minlashda ham keng qo‘llanilishi rejalashtirilmoqda.
Bu kabi innovatsiyalar ekologik toza va xavfsiz energiya manbalariga o‘tish jarayonini tezlashtiradi. Mazkur yutuq Xitoyning yadro texnologiyalari sohasida jahon yetakchilaridan biriga aylanib borayotganini yana bir bor tasdiqladi.
Geliy turbinasi asosida ishlaydigan stansiyalar kelajakda an’anaviy issiqlik va atom stansiyalarining o‘rnini egallashi, energiya sarfini kamaytirgan holda samaradorlikni bir necha barobarga oshirishi kutilmoqda.
