Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 20 noyabr
+22°
to‘liq bulutli shamol 1 m/s, janub
ENRU

Finlandiyada dunyodagi ilk yer osti yadro chiqindilari ombori ishga tushadi

Texnologiya
19
Finlandiyada dunyodagi ilk yer osti yadro chiqindilari ombori ishga tushadi
Finlandiyaning Radiatsiya va yadro xavfsizligi boshqarmasi mamlakatda dunyodagi ilk doimiy yer osti yadro chiqindilari omboridan foydalanish uchun rasmiy ruxsatnoma berilganini e’lon qildi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Onkalo deb nomlangan ushbu noyob inshoot ishlatilgan yadro yoqilg‘isini xavfsiz tarzda saqlash va geologik jihatdan ko‘mish imkonini beruvchi jahondagi birinchi amaliy loyihadir. Helsinki shahridan taxminan 240 kilometr uzoqlikda joylashgan ushbu majmua global energetika va ekologiya xavfsizligini ta’minlashda yangi davrni boshlab berishi kutilmoqda.

Mazkur ulkan loyihani amalga oshirish uchun tayyorgarlik ishlari qariyb qirq yil davom etdi. Mutaxassislarning uzoq muddatli izlanishlari va tekshiruvlari natijasida, omborning radiatsiya hamda yadro xavfsizligi talablariga to‘liq javob berishi tasdiqlandi.

Hozirgi kunda ushbu obyektdan foydalanishga to‘sqinlik qiluvchi hech qanday texnik yoki ekologik xavf mavjud emasligi mutasaddi tashkilotlar tomonidan e’tirof etildi. Xavfsizlikni ta’minlashning o‘ziga xos usuli Loyiha doirasida yuqori darajada faol bo‘lgan ishlatilgan yadro yoqilg‘isi maxsus tayyorlangan temir va mis idishlarga joylashtiriladi.

Ushbu germetik idishlar yer sathidan 400–450 metr chuqurlikda, qattiq qoya jinslari bag‘rida barpo etilgan maxsus omborga ko‘miladi. Bunday chuqur geologik izolyatsiya usuli radioaktiv moddalarni insoniyat va tabiatdan butunlay ajratib qo‘yishni kafolatlaydi.

Onkalo omborining texnik imkoniyatlari hayratlanarli darajada bo‘lib, u radioaktiv chiqindilarni kelgusi 100 000 yil davomida mutlaqo xavfsiz holatda saqlashga mo‘ljallangan. Bu insoniyat tarixidagi eng uzoq muddatli xavfsizlik loyihalaridan biri hisoblanadi.

Mazkur inshoot nafaqat Finlandiya, balki butun dunyo uchun yadro energetikasi chiqindilarini boshqarishda namuna vazifasini o‘taydi. Kelgusidagi rejalar va huquqiy jarayonlar Loyiha ijrochisi hisoblangan Posiva kompaniyasi ushbu obyektni 2070-yilning oxirigacha muvaffaqiyatli ishlatishni rejalashtirgan.

Hozirgi bosqichda asosiy texnik ruxsatnoma olingan bo‘lsa-da, ombor to‘laqonli faoliyat boshlashi uchun yana bir huquqiy hujjat talab etiladi. Finlandiya Iqtisodiy rivojlanish va bandlik vazirligi tomonidan beriladigan yakuniy ruxsatnomadan so‘ng, obyekt rasman ishga tushiriladi.

Ushbu tarixiy qadam yadro energetikasidan foydalanuvchi boshqa davlatlar uchun ham muhim tajriba maktabi bo‘ladi. Finlandiyaning ushbu muvaffaqiyati atom elektr stansiyalaridan chiquvchi chiqindilarni utilizatsiya qilish masalasi yechimini topganini anglatadi.

Kelajakda shunga o‘xshash texnologiyalarni boshqa mamlakatlarda ham joriy etish imkoniyatlari ko‘rib chiqilmoqda.
Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026