AQSHda yuk mashinalari uchun yangi vodorodli dvigatel yaratildi
Amerika Qoʻshma Shtatlarining Janubi-Gʻarbiy tadqiqot instituti mutaxassislari anʼanaviy benzin yoki dizel yoqilgʻisi oʻrniga vodoroddan foydalanadigan yangi turdagi ichki yonish dvigatelini ishlab chiqdi va muvaffaqiyatli sinovdan oʻtkazdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu innovatsion qurilma asosan oʻrta hajmli yuk tashuvchi tijorat transportlari uchun moʻljallangan boʻlib, u atrof-muhitga zararli chiqindilarni kamaytirish yoʻlidagi muhim texnik yechim hisoblanadi. Hozirgi kunda keng tarqalgan vodorodli elektr avtomobillardan farqli oʻlaroq, mazkur dvigatelda yoqilgʻi elektr energiyasiga aylantirilmasdan, bevosita silindrlarning ichida yonib, porshenlarni harakatga keltiradi.
Mazkur texnologiya oʻzining tuzilishi jihatidan klassik ichki yonish dvigatellariga juda yaqin boʻlib, unda yoqilgʻi sifatida vodorod gazidan foydalaniladi va u maxsus uchqunli oʻt oldirish tizimi orqali ishlaydi. Muhandislar yangi agregatni loyihalashda dizel dvigatellariga xos boʻlgan muhim xususiyatni, yaʼni past aylanishlarda yuqori quvvat va aylanish momentini taʼminlashni asosiy maqsad qilib olishgan.
Bu koʻrsatkich ogʻir yuk tashuvchi texnikalar uchun juda zarur hisoblanadi. Dvigatelning texnik xususiyatlari va ishlash tamoyili Dastlabki tadqiqotlar tajriba tariqasida bir silindrli qurilmada oʻtkazilib, vodorodning yonish xususiyatlari va turli yoqilgʻi purkash usullari chuqur oʻrganildi.
Shundan soʻng olingan natijalar toʻlaqonli koʻp silindrli motorga tatbiq etildi. Ishlab chiqish jarayonida mutaxassislar yoqilgʻining muddatidan oldin yonib ketishi va dvigatelning notekis ishlashi kabi murakkab muammolarni bartaraf etishdi.
Zarur quvvatni taʼminlash maqsadida dvigatel havo haydovchi turbina bilan jihozlandi, bu esa silindrlarga koʻproq havo yetkazib berib, yonish samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. Vodorod benzinga qaraganda ancha tez yonishini inobatga olib, muhandislar havo kirish tizimini butunlay yangidan loyihalashdi.
Odatiy benzinli dvigatellarning geometrik tuzilishi vodorod uchun mos kelmagani sababli, maxsus kirish kanallari va kengaytirilgan klapanlar ishlab chiqildi. Ushbu oʻzgarishlar yetarli miqdordagi havo oqimini taʼminlab, yoqilgʻi aralashmasining samarali shakllanishiga yordam beradi.
Butun ish jarayoni esa zamonaviy dasturiy taʼminot orqali real vaqt rejimida nazorat qilib boriladi. Ekologik afzalliklar va xavfsizlik choralari Vodorod oʻta tez alanga oluvchan boʻlgani bois, uning issiq qismlar yoki qoldiq gazlar taʼsirida muddatidan oldin oʻz-oʻzidan yonib ketishining oldini olish eng qiyin vazifalardan biri boʻldi.
Bunday holatlar dvigatelning quvvatini pasaytirib, uning texnik holatiga zarar yetkazishi mumkin edi. Shu sababli, sinovlarning asosiy qismi aynan ana shunday nosozliklarning oldini olishga qaratildi.
Natijada barqaror ishlaydigan va xavfsiz mexanizm yaratishga erishildi. Ekologik nuqtai nazardan ushbu dvigatel juda katta ahamiyatga ega.
Vodorod tarkibida uglerod mavjud boʻlmagani sababli, uning yonishi natijasida atmosferaga is gazi yoki karbonat angidrid deyarli ajralmaydi. Yonish jarayonining asosiy mahsuloti sifatida oddiy suv bugʻi hosil boʻladi.
Bu esa transport sohasini toʻliq ekologik toza tizimga oʻtkazish va atrof-muhit musaffoligini saqlashda yangi davrni boshlab berishi kutilmoqda.
