AQSh sudi texnologiya gigantlariga qarshi da’volarni ko‘rib chiqadi
AQShning San-Fransisko shahridagi To‘qqizinchi apellyatsiya sudi Meta, TikTok, Snapchat va Google kabi yirik texnologiya korporatsiyalarining o‘zlariga nisbatan ochilgan da’volarni bekor qilish bo‘yicha bergan arizalarini rad etdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mazkur platformalar o‘z mahsulotlarini voyaga yetmagan foydalanuvchilar orasida ataylab ruhiy qaramlik keltirib chiqaradigan usullar bilan ishlab chiqqanlikda ayblanmoqda. Reuters agentligi va boshqa nufuzli nashrlarning xabar berishicha, ushbu qaror natijasida texnologiya gigantlari minglab sud jarayonlariga yuz tutishi mumkin.
Sudning ushbu pozitsiyasi ijtimoiy tarmoqlarning yosh avlod salomatligi uchun mas’uliyati masalasini yangi bosqichga olib chiqdi. Kompaniyalar o‘zlarini himoya qilish maqsadida AQSh qonunchiligidagi foydalanuvchilar tomonidan joylashtirilgan kontent uchun platformalarni javobgarlikdan ozod etuvchi moddaga tayanishga urindi.
Ularning vajiga ko‘ra, mazkur huquqiy norma ularni qaramlikni keltirib chiqaruvchi dizayn yechimlari haqida jamoatchilikni ogohlantirmaganlik ayblovidan ham himoya qilishi lozim edi. Biroq sud hay’ati apellyatsiya arizasi ko‘rib chiqish uchun juda erta berilganini, bunday shikoyatlar odatda asosiy sud jarayonlari yakuniga yetganidan so‘ng o‘rganilishini ma’lum qildi.
Bu esa da’vogarlarga o‘z shikoyatlarini davom ettirish uchun huquqiy yo‘l ochib berdi. Minglab da’volarning birlashishi Hozirgi vaqtda jismoniy shaxslar, turli shtat va mahalliy hukumat idoralari hamda maktab okruglari tomonidan kiritilgan minglab da’volar yagona yirik federal ishga birlashtirildi.
Ushbu huquqiy kurash yirik texnologiya korporatsiyalarining kelgusidagi faoliyatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan muhim namuna bo‘lishi kutilmoqda. Da’vogarlar platformalarning algoritmlari va foydalanuvchini uzoq vaqt ushlab turishga qaratilgan mexanizmlari bolalar psixologiyasiga zarar yetkazayotganini ta’kidlamoqda.
Mutaxassislarning fikricha, mazkur sud jarayonlarining yakuniy natijasini oldindan aytish murakkab bo‘lsa-da, dastlabki qarorlar texnologiya kompaniyalari uchun jiddiy ogohlantirish hisoblanadi. Masalan, Meta korporatsiyasi bolalar xavfsizligi va ruhiy salomatligi bilan bog‘liq shunga o‘xshash masalalar bo‘yicha o‘tkazilgan hakamlar hay’ati sudlarida allaqachon ikkita muhim da’voda mag‘lubiyatga uchragan.
Bu esa sud tizimining mazkur masalaga tobora qat’iy yondashayotganidan dalolat beradi. Kelajakdagi oqibatlar va xavfsizlik choralari Mazkur voqealar fonida ijtimoiy tarmoqlarning voyaga yetmagan foydalanuvchilar ruhiy holatiga ko‘rsatadigan ta’siri global miqyosda yanada keskin muhokama qilinmoqda.
Platformalarning algoritmik tuzilishi va yoshlarni ekran qarshisida imkon qadar ko‘proq ushlab turishga qaratilgan usullari qonuniy tartibga solinishi ehtimoli ortmoqda. Endilikda davlat idoralari va jamoatchilik tashkilotlari texnologiya olamida axloqiy me’yorlarning ustuvorligini talab qilmoqda.
Sudning so‘nggi qarori texnologiya kompaniyalari o‘z mahsulotlarini ishlab chiqishda xavfsizlik va ijtimoiy mas’uliyatga jiddiyroq yondashishi lozim bo‘lgan yangi davrni boshlab berishi mumkin. Hozircha Meta, TikTok, Snapchat va Google kabi kompaniyalar o‘zlarining himoya strategiyalarini qayta ko‘rib chiqishga va jamoatchilik oldida hisobdorlikni oshirishga majbur bo‘lmoqda.
Ushbu jarayonlar nafaqat AQShda, balki butun dunyoda raqamli xavfsizlik standartlarining o‘zgarishiga turtki berishi kutilmoqda.
