Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 21 noyabr
+16°
to‘liq bulutli shamol 1 m/s, sharq
ENRU

Olimlar koinotning eng ulkan va batafsil xaritasini yaratdi

Texnologiya
35
Olimlar koinotning eng ulkan va batafsil xaritasini yaratdi
Xalqaro olimlar guruhi insoniyat tarixidagi eng ulkan va batafsil koinot xaritasini yaratishga muvaffaq bo‘ldi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Ushbu keng ko‘lamli loyiha doirasida qariyb 4 milliardga yaqin yulduzlar, galaktikalar va boshqa samoviy jismlar haqidagi ma’lumotlar jamlangan bo‘lib, tasvirning umumiy hajmi 5,6 trillion piksni tashkil etadi. Mazkur noyob xarita koinotning bizga ma’lum bo‘lgan qismini yuqori aniqlikda ko‘rish va o‘rganish imkonini beradi.

Ushbu ulkan ilmiy ish DESI Legacy Imaging Surveys jamoasi tomonidan o‘n uch yil davomida olib borilgan tadqiqotlar natijasidir. Mutaxassislar turli teleskoplar yordamida olingan 263 mingdan ortiq suratlarni yagona tizimga birlashtirib, koinotning yaxlit manzarasini hosil qilishdi.

To‘plangan ma’lumotlar nafaqat inson ko‘zi ilg‘aydigan nurlanishni, balki yaqin infraqizil diapazonni ham qamrab olgan bo‘lib, bu uzoq masofadagi obyektlarni aniqroq tahlil qilishga xizmat qiladi. Koinotning yangi qirralari va tadqiqot usullari Dastlab ushbu kuzatuvlar galaktikalar va kvazarlarning nurlanish spektrlarini o‘rganuvchi maxsus uskunalar uchun asosiy manba sifatida tayyorlangan edi.

Olimlar yorug‘lik nurlarining qizil tomonga siljish darajasiga qarab, osmon jismlarigacha bo‘lgan masofani aniq hisoblab chiqadilar. Bu usul oddiy tekis tasvirni uch o‘lchamli fazoviy xaritaga aylantirish imkonini beradi va koinotning kengayish jarayonlarini tushunishda muhim ahamiyatga ega.

Yangi ma’lumotlar bazasi astronomiya olamida katta qiziqish uyg‘otmoqda, chunki u koinot sirlarini yanada chuqurroq o‘rganish uchun poydevor bo‘ladi. Ma’lumotlarning avvalgi, nisbatan kichikroq talqinlari asosida hozirga qadar 1800 dan ortiq ilmiy maqolalar va tadqiqot ishlari e’lon qilingan.

Bu esa yangi, kengaytirilgan xaritaning ilmiy salohiyati qanchalik yuqori ekanligidan dalolat beradi. Ilmiy ahamiyati va kelajakdagi imkoniyatlar Endilikda astronomlar ushbu ulkan ma’lumotlar to‘plami yordamida noyob samoviy jismlarni izlash, galaktikalarning paydo bo‘lish va rivojlanish bosqichlarini tahlil qilish imkoniga ega bo‘ladilar.

Shuningdek, mazkur baza zamonaviy texnologiyalarni, xususan, sun’iy intellekt tizimlarini o‘qitishda ham qo‘llaniladi. Sun’iy intellekt yordamida millionlab obyektlarni tezkorlik bilan saralash va ularning xususiyatlarini aniqlash koinotshunoslikda yangi kashfiyotlar davrini boshlab berishi kutilmoqda.

DESI loyihasi doirasidagi ishlar to‘xtab qolgani yo‘q, aksincha, uch o‘lchamli xarita muntazam ravishda kengaytirib borilmoqda. Joriy yilning bahor oylariga qadar olingan natijalarga ko‘ra, xaritaga 47 milliondan ortiq galaktika va kvazarlar muvaffaqiyatli kiritilgan.

Ushbu izlanishlar koinotning tuzilishi va undagi qorong‘u energiya kabi jumboqli hodisalarni tushunishda insoniyatga yangi ufqlar ochadi.
Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026