Yangi avlod robotlari suniy yoʻldoshlar xizmat muddatini uzaytirmoqda
Yer orbitasida faoliyat yuritayotgan suniy yoʻldoshlarning xizmat muddatini uzaytirishga moʻljallangan yangi avlod robot texnikalari amaliyotga tatbiq etila boshlandi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Northrop Grumman kompaniyasiga tegishli Mission Extension Vehicle (MEV) nomli maxsus qurilma Avstraliyaning Optus aloqa suniy yoʻldoshidan vazifasini muvaffaqiyatli yakunlab ajraldi. Mazkur robotlashtirilgan apparat bir yildan ortiq vaqt davomida suniy yoʻldoshni kerakli orbital nuqtada ushlab turib, uning barqaror ishlashini taʼminladi.
Ushbu texnologiya orbitadagi qimmatbaho qurilmalarning yoqilgʻisi tugagan boʻlsa-da, ulardan yana bir necha yil davomida samarali foydalanish imkonini beradi. Odatda aloqa va kuzatuv suniy yoʻldoshlarining ishdan chiqishiga ulardagi texnik nosozliklar emas, balki fazoviy muvozanatni saqlash uchun zarur boʻlgan yoqilgʻi zaxirasining tugashi sabab boʻladi.
Masalan, 2009-yilda uchirilgan va 15 yillik muddatga moʻljallangan Optus suniy yoʻldoshi aynan MEV yordamida oʻz faoliyatini yana olti yilga uzaytirishga muvaffaq boʻldi. Bu kabi yechimlar kosmik loyihalarning iqtisodiy samaradorligini keskin oshirmoqda.
Yangi avlod kosmik robotlari va missiyalar Joriy yilning iyul oyida SpaceX kompaniyasining Falcon raketa tashuvchisi orqali orbitaga Northrop kompaniyasining toʻrtta yangi apparati chiqarildi. Ularning orasida AQShning ilgʻor mudofaa tadqiqotlari agentligi (DARPA) tomonidan ishlab chiqilgan, ikkita murakkab manipulyator qoʻllar bilan jihozlangan Mission Robotic Vehicle (MRV) qurilmasi alohida ahamiyatga ega.
Shuningdek, ushbu missiya tarkibida Mission Extension Pods (MEP) deb nomlanuvchi uchta kichik harakatlantiruvchi modul ham mavjud. Hozirgi vaqtda ushbu toʻrtta apparat Yer sathidan taxminan 43 ming kilometr balandlikdagi maqsadli orbitalar tomon harakatlanmoqda.
Rejaga koʻra, 2027-yilda MRV qurilmasi oʻzining robotlashtirilgan qoʻllari yordamida MEP modullaridan birini Optus suniy yoʻldoshiga ulab qoʻyadi. Bu jarayon suniy yoʻldoshning orbitadagi holatini boshqarishni oʻz zimmasiga oladi va uning xizmat muddatini sezilarli darajada uzaytiradi.
Kosmosda barqarorlik va yangi biznes modeli Fazoviy parvozlar xarajatining kamayishi va butlovchi qismlar narxining tushishi orbitada texnik xizmat koʻrsatish missiyalarini haqiqatga aylantirmoqda. Soha mutaxassislarining fikricha, asosiy maqsad koinotni barqaror ishchi muhitga aylantirishdan iborat.
Buning uchun suniy yoʻldoshlarni taʼmirlash, ularni modernizatsiya qilish va xizmat muddatini uzaytirish imkonini beruvchi yaxlit infratuzilma yaratilmoqda. Bugungi kunda orbitada ikkita MEV apparati muvaffaqiyatli ishlamoqda.
Ulardan biri yangi mijozlarni kutish uchun vaqtincha maxsus orbitaga oʻtkazilgan boʻlsa, ikkinchisi 2030-yilgacha oʻz vazifasini bajarishda davom etadi. Yangi MRV apparati esa xizmat koʻrsatish sohasida yangi bosqichni boshlab beradi.
Endilikda operatorlar butun boshli robotni emas, balki faqat kichik modullarni sotib olishlari kifoya qiladi. Bu esa bir vaqtning oʻzida bir nechta suniy yoʻldoshga xizmat koʻrsatish imkonini yaratib, xarajatlarni sezilarli darajada kamaytiradi.
Bunday murakkab operatsiyalar koinotni oʻzlashtirishda yangi davrni boshlab bermoqda.
