Roskosmos dunyodagi eng yirik meteorit kraterlaridan birining suratini e'lon qildi
Roskosmos davlat korporatsiyasi Rossiyaning Krasnoyarsk o‘lkasida joylashgan va dunyodagi eng yirik meteorit kraterlaridan biri sanalgan Popigay botig‘ining koinotdan olingan noyob suratlarini namoyish etdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu ulkan tabiiy tuzilma bundan taxminan 35,7 million yil avval ulkan osmon jismining Yerga urilishi natijasida hosil bo‘lgan bo‘lib, bugungi kunda sayyoramiz geologik o‘tmishining eng yorqin dalillaridan biri hisoblanadi. Diametri qariyb 100 kilometrni tashkil etuvchi mazkur krater o‘zining ko‘lami bo‘yicha dunyoda to‘rtinchi o‘rinda turadi va ilmiy hamjamiyat uchun ulkan ahamiyatga ega.
Popigay krateri nafaqat o‘zining kattaligi, balki o‘ziga xos geologik tuzilishi bilan ham ajralib turadi. Kosmik tasvirlarda hududning relyefi va o‘nlab million yillar oldin sodir bo‘lgan kuchli to‘qnashuv asoratlari aniq ko‘rinadi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, meteorit zarbasi natijasida yer yuzasiga otilib chiqqan tog‘ jinslari va hosil bo‘lgan yangi minerallar majmuasi ushbu hududni dunyodagi eng noyob geologik poligonlardan biriga aylantirgan. Noyob geologik tuzilma va tabiat manzaralari E’lon qilingan fotosuratlarda mazkur hududning diqqatga sazovor joylari, xususan, Rangdor qoyalar deb ataluvchi joylar alohida muhrlangan.
Ushbu qoyalar meteorit zarbasi ta’sirida o‘zgargan va tashqariga otilib chiqqan qadimiy tog‘ qatlamlaridan iboratdir. Geografik jihatdan Anabar platosi hududida joylashgan ushbu botiq o‘zining murakkab relyefi bilan ajralib turadi.
Roskosmos taqdim etgan suratlarda krater atrofidan oqib o‘tuvchi Anabar daryosining manzaralari ham aks etgan bo‘lib, bu olis mintaqaning ekologik holatini o‘rganishga yordam beradi. Popigay botig‘i o‘zining ilmiy qiymati tufayli 1991-yilda YUNESKOning jahon geologik merosi obyektlari ro‘yxatiga kiritilgan.
Bu maqom hududning xalqaro miqyosda muhofaza qilinishi va o‘rganilishini ta’minlaydi. Krater hududida olib borilgan tadqiqotlar natijasida o‘ta qattiq minerallar va texnik olmoslarning ulkan zaxiralari aniqlangan bo‘lib, bu to‘qnashuv vaqtida yuzaga kelgan yuqori bosim va haroratning natijasidir.
Zamonaviy texnologiyalar va ilmiy ahamiyat Zamonaviy sun’iy yo‘ldosh texnologiyalari yordamida olingan yuqori aniqlikdagi tasvirlar olimlarga Yer yuzidagi qadimiy o‘zgarishlarni batafsil tahlil qilish imkonini beradi. Bunday kuzatuvlar nafaqat o‘tmishdagi tabiiy ofatlarni o‘rganish, balki sayyoramizning kelajakdagi geologik evolyutsiyasini bashorat qilishda ham muhim manba bo‘lib xizmat qiladi.
Roskosmos tomonidan taqdim etilgan ushbu materiallar keng jamoatchilikda koinot va Yerning o‘zaro bog‘liqligi haqidagi tasavvurlarni boyitishga xizmat qiladi. Ushbu loyiha ilm-fan ixlosmandlari uchun Yer yuzining millionlab yillar oldingi qiyofasini tasavvur qilish va tabiatning qudratli kuchlari qanday o‘zgarishlarga sabab bo‘lganini anglash uchun qulay imkoniyat yaratdi.
Popigay krateri kabi obyektlarni muntazam ravishda koinotdan kuzatib borish, global iqlim va geologik jarayonlarni tushunishda beqiyos ahamiyatga egadir.
