NASA Oyga yuk yetkazish bo'yicha uchta yangi missiyani rejalashtirmoqda
Amerika Qoʻshma Shtatlari Milliy aeronavtika va koinot boshqarmasi (NASA) joriy yil yakuniga qadar Oy yuzasiga yuk yetkazib berish boʻyicha tijoriy xizmatlar dasturi doirasida uchta yangi missiyaga buyurtma berishni rejalashtirmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mazkur tashabbus xususiy kompaniyalar yordamida ilmiy asbob-uskunalar va texnik vositalarni Yer yoʻldoshiga yetkazishni koʻzda tutadi. Ushbu loyihalar koinot infratuzilmasini rivojlantirish va kelgusi tadqiqotlar uchun poydevor yaratishda muhim ahamiyat kasb etishi kutilmoqda.
Yangi missiyalarning asosiy vazifalari Sohadagi yetakchi korxonalar hisoblangan Firefly Aerospace va Intuitive Machines rahbarlarining maʼlumotlariga koʻra, rejalashtirilgan uchta buyurtmaning ikkitasi bevosita Oy sirtiga qoʻnish apparatlarini ishlab chiqish bilan bogʻliq. Uchinchi buyurtma esa Oy orbitasidan turib tasvirga olish va hududlarni xaritalashtirish xizmatini oʻz ichiga oladi.
Bu yoʻnalishdagi ishlar Oyning geologik tuzilishini yanada aniqroq oʻrganish imkonini beradi. Intuitive Machines rahbari Stiv Altemusning taʼkidlashicha, yangi orbital qurilma 2009-yildan buyon faoliyat yuritayotgan va hozirda maʼnan eskirib borayotgan Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) apparatining oʻrnini bosishi kerak.
Garchi amaldagi apparatning ish muddati 2028-yilgacha uzaytirilgan boʻlsa-da, ilmiy hamjamiyat zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlangan yangi avlod qurilmasiga ehtiyoj borligini uzoq vaqtdan beri aytib kelayotgan edi. Xususiy kompaniyalarning tayyorgarlik jarayoni NASA yangi orbital apparat boʻyicha tanlov shartlarini hali rasman eʼlon qilmagan boʻlsa-da, xususiy sektor vakillari ushbu vazifani bajarishga faol kirishgan.
Masalan, Firefly kompaniyasi Ocula deb nomlangan tijoriy tasvirga olish tizimini yaratmoqda. Ushbu tizim maxsus platformalarga oʻrnatilib, Oy yuzasini yuqori aniqlikda kuzatish imkonini beradi.
Oʻz navbatida, Intuitive Machines kompaniyasi ham murakkab kameralarni boshqarish borasida katta tajribaga ega boʻlib, hozirda Janubiy Koreyaning orbital apparatlaridagi loyihalarda ishtirok etmoqda. Bugungi kunda tijoriy oy missiyalari yakka tartibdagi tajribalardan seriyali ishlab chiqarish bosqichiga oʻtmoqda.
Dasturning asosiy maqsadi kompaniyalar tomonidan standartlashtirilgan platformalarni qisqa muddatlarda tayyorlash qobiliyatini sinovdan oʻtkazishdir. Shu sababli, korxonalar oʻz ishlab chiqarish maydonlarini kengaytirib, texnik imkoniyatlarini oshirmoqda.
Kelgusidagi ulkan shartnomalar va istiqbollar Yaqin kelajakda mazkur dasturning ikkinchi bosqichi ishga tushishi kutilmoqda. Ushbu yangi shartnoma oʻn yillik muddatga moʻljallangan boʻlib, uning umumiy qiymati 10 milliard dollardan oshishi mumkin.
Agar loyiha muvaffaqiyatli davom etsa, hamkorlik muddati 15 yilgacha uzaytirilib, moliyalashtirish hajmi 15 milliard dollarga yetkazilishi rejalashtirilgan. Bunday yirik sarmoyalar xususiy kosmik sanoatning jadal oʻsishiga va insoniyatning Oyga qaytish borasidagi rejalarini amalga oshirishga xizmat qiladi.
