AQSH orbitadagi kosmik chiqindilarni tozalash bo'yicha yangi loyihani boshladi
Amerika Qo'shma Shtatlari Mudofaa vazirligi huzuridagi Kosmik ishlanmalar agentligi hamda Mudofaa innovatsiyalari boshqarmasi orbitadagi chiqindilarni tozalashga qaratilgan yangi loyihani amalga oshirishga kirishdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu tashabbus doirasida ishdan chiqqan sun'iy yo'ldoshlarni tutib olish va ularni atmosferaning yuqori qatlamlarida yo'q qilish xizmati yo'lga qo'yiladi. Hozirda Firefly Aerospace, D-Orbit va Katalyst Space kabi yetakchi texnologik kompaniyalar ushbu vazifani bajaruvchi qurilmalarni loyihalash uchun 8,4 million dollar miqdorida moliyaviy ko'mak oldi.
Hozirgi vaqtda Yer atrofidagi orbitada foydalanishdan chiqarilgan qurilmalar va turli texnik qoldiqlarning ko'payib borishi jahon kosmonavtikasi uchun jiddiy xavf tug'dirmoqda. Yangi loyiha aynan mana shu muammoni tizimli ravishda hal etishni ko'zda tutadi.
Dastlabki bosqichda mutaxassislar taqdim etilgan muhandislik yechimlarini o'rganib chiqadi va eng samarali deb topilgan texnologiyalar koinotda amaliy sinovdan o'tkaziladi. Yangi texnologik yondashuvlar va kompaniyalar rejalari Loyiha ishtirokchilari kosmik chiqindilarni bartaraf etish uchun turlicha usullarni taklif qilmoqda.
Masalan, D-Orbit kompaniyasi TransAstra korxonasi bilan hamkorlikda maxsus yumshoq tutqichli mexanizmni ishlab chiqmoqda. Ushbu tizim orbitadagi keraksiz obyektlarni ehtiyotkorlik bilan ushlab olish imkonini beradi.
Firefly Aerospace esa ko'p maqsadli platforma yordamida obyektlarni boshqarishni rejalashtirgan bo'lsa, Katalyst Space kompaniyasi barcha turdagi vazifalarga mos keladigan yagona robotlashtirilgan tizimni joriy etish ustida ishlamoqda. Mutaxassislarning fikricha, bunday xizmat ko'rsatish modeli koinotdagi amaliyotlar narxini sezilarli darajada arzonlashtiradi.
Ilgari har bir sun'iy yo'ldosh o'z-o'zini yo'q qilish tizimi bilan jihozlanishi shart bo'lgan bo'lsa, endilikda operatorlar bu vazifani ixtisoslashgan kompaniyalarga topshirishi mumkin bo'ladi. Bu esa qurilmalarning vazni va tannarxini kamaytirishga xizmat qiladi.
Orbital logistika va kelajakdagi imkoniyatlar D-Orbit vakillari ta'kidlashicha, ushbu xizmatning yo'lga qo'yilishi nafaqat chiqindilarni tozalash, balki koinotdagi umumiy logistika tizimini rivojlantirishga ham turtki beradi. Kelajakda xuddi shu texnologiyalar yordamida sun'iy yo'ldoshlarni ta'mirlash, ularning yoqilg'isini yangilash va boshqa orbitalarga xavfsiz ko'chirish imkoniyati tug'iladi.
Bu esa koinotdagi apparatlarning xizmat qilish muddatini bir necha barobarga uzaytiradi. Hozirgi bosqichda tuzilgan shartnomalar xususiy kompaniyalarga kosmik xizmatlar bozorida o'z o'rnini topishga yordam beradi.
Davlat tomonidan berilayotgan buyurtmalar sohadagi ilk amaliy natijalarni ko'rsatishi kutilmoqda. Muvaffaqiyatli sinovlardan so'ng, nafaqat davlat idoralari, balki yirik tijorat aloqa operatorlari ham ushbu xizmatlardan keng foydalanishni boshlaydi.
Bu esa Yer atrofidagi bo'shliqni toza va xavfsiz saqlashda muhim qadam bo'ladi.
