Avqust oyida noyob astronomik hodisa qisman oy tutilishi kuzatiladi
Joriy yilning 28-avgust kuni noyob astronomik hodisa — qisman oy tutilishi sodir bo‘ladi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu jarayon davomida Yerning tabiiy yo‘ldoshi o‘z yuzasining to‘qson foizdan ortig‘i bilan sayyoramiz soyasiga kiradi va natijada Oy sirti o‘ziga xos to‘q qizil yoki qizg‘ish tusga kiradi. Mutaxassislarning ta’kidlashicha, mazkur hodisa o‘zining ko‘lamdorligi va vizual ko‘rinishi bilan nafaqat olimlar, balki oddiy kuzatuvchilar uchun ham katta qiziqish uyg‘otadi.
Ushbu astronomik jarayonning umumiy davomiyligi bir necha soatni tashkil etib, asosiy bosqichlar ertalabki vaqtga to‘g‘ri keladi. Hisob-kitoblarga ko‘ra, tutilish jarayoni Toshkent vaqti bilan tong saharda boshlanib, kun yorishgunga qadar davom etishi kutilmoqda.
Hodisaning maksimal bosqichida Oy yuzasining katta qismi soya ostida qoladi, bu esa tungi yoritqichning yorqinligini sezilarli darajada kamaytiradi va uning rangini o‘zgartiradi. Hodisa kuzatiladigan hududlar Mazkur tabiiy hodisani kuzatish imkoniyati geografik jihatdan juda keng hududlarni qamrab oladi.
Xususan, Yevropa mamlakatlari, G‘arbiy Osiyo, Afrika qit’asi, Shimoliy va Janubiy Amerika hududlarida yashovchi aholi ushbu jarayonning guvohi bo‘lishlari mumkin. Shuningdek, Tinch, Atlantika va Hind okeanlari hamda Antarktida hududlarida ham tutilish yaqqol ko‘rinadi.
Astronomiya ishqibozlari uchun bu hodisa osmon jismlarining harakatini o‘rganish va noyob kadrlarni muhrlash uchun qulay imkoniyatdir. Biroq, Yer yuzining hamma nuqtalarida ham ushbu hodisani to‘liq kuzatish imkoni bo‘lmaydi.
Masalan, Rossiyaning markaziy hududlarida, jumladan, Moskva shahrida Oy ufq chizig‘idan pastga tushib ketishi sababli tutilishni ko‘rish imkoniyati cheklangan. Faqatgina mamlakatning eng chekka g‘arbiy qismlarida, xususan, Kaliningrad viloyatida tutilishning ayrim bosqichlarini qisman ko‘rish mumkin bo‘ladi.
Kuzatuvga xalaqit beruvchi omillar Astronomik hodisalarni kuzatishda ob-havo sharoiti va mahalliy vaqt muhim ahamiyatga ega. Oy tutilishi tong otishi bilan bir vaqtga to‘g‘ri kelishi kuzatuvchilarga biroz qiyinchilik tug‘dirishi mumkin.
Quyosh chiqishi arafasida osmonning yorishib borishi Oy diskining ko‘rinish darajasini pasaytiradi. Shu sababli, jarayonni aniqroq ko‘rish uchun shahar chiroqlaridan yiroqroq va ufq chizig‘i ochiq bo‘lgan joylarni tanlash tavsiya etiladi.
Shuningdek, Oyning Yer soyasiga kirish darajasi yuqori bo‘lsa-da, uning yorug‘ligi kamayishi sababli oddiy ko‘z bilan kuzatishda e’tiborli bo‘lish lozim. Mutaxassislar ushbu hodisani maxsus optik asboblar, durbinlar yoki teleskoplar yordamida kuzatishni maslahat berishadi.
Bu nafaqat tutilishning o‘zini, balki Oy yuzasidagi kraterlarning soya ostida qanday o‘zgarishini ham batafsil ko‘rish imkonini beradi.
