Xitoy olimlari Yer va Oy o'rtasida lazer aloqasini o'rnatdi
Xitoylik olimlar Yer va Oy o‘rtasida 400 ming kilometrdan ortiq masofani qamrab oluvchi ikki tomonlama lazer aloqa kanalini ilk bor muvaffaqiyatli sinovdan o‘tkazdilar. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu ilmiy yutuq kosmik tadqiqotlar va ma’lumotlar almashinuvi sohasida yangi davrni boshlab berib, kelajakdagi oy missiyalari uchun ulkan texnik imkoniyatlar yaratadi. Mazkur tajriba davomida Yer yuzidan kosmik apparatga ma’lumot uzatish tezligi soniyasiga 1,25 megabitni, teskari yo‘nalishda esa soniyasiga 100 megabitni tashkil etdi.
Bunday yuqori tezlikdagi aloqa tizimi Oy sirtidan Yerga katta hajmdagi tasvirlar, video materiallar va muhim ilmiy ko‘rsatkichlarni tezkor yetkazib berish imkonini beradi. Lazer aloqasining afzalliklari va texnik imkoniyatlari Yangi texnologiyaning ustunligi o‘ta yuqori aniqlikdagi tasvirlarni uzatish misolida yaqqol namoyon bo‘ladi.
Mutaxassislarning hisob-kitoblariga ko‘ra, 8K formatidagi bitta tasvirni an’anaviy radioaloqa vositalari yordamida uzatish uchun taxminan besh daqiqa vaqt sarflangan bo‘lsa, lazer tizimi bu vazifani atigi 12 soniyada bajarishga qodir. Bu esa koinotni o‘rganish jarayonida vaqtni sezilarli darajada tejashga xizmat qiladi.
An’anaviy radio to‘lqinlar bilan qiyoslaganda, lazer kanallari ancha yuqori o‘tkazuvchanlik qobiliyatiga ega va o‘ta tor nur yo‘nalishi asosida ishlaydi. Bu holat nafaqat ma’lumot uzatish tezligini oshiradi, balki signalning begona manbalar tomonidan tutib qolinishi yoki unga xalaqit berilishining oldini oladi, ya’ni aloqa xavfsizligini ta’minlaydi.
Murakkab jarayon va yuqori aniqlik talablari Bunday uzoq masofada barqaror aloqa o‘rnatishning eng qiyin jihati lazer nurini nishonga o‘ta aniqlik bilan yo‘naltirishdir. Lazer nuri 400 ming kilometr masofadagi doimiy harakatda bo‘lgan qabul qilgichga aniq tushishi shart.
Hatto burchak o‘lchovining arzimagan xatosi ham Oy yaqinida nurning bir necha kilometrga adashishiga sabab bo‘lishi mumkin. Shu sababli, tizim apparatning harakat yo‘nalishini, teleskopning nishonga olishdagi xatoliklarini, atmosfera qatlamidagi yorug‘lik sinishini va lazer impulsining masofani bosib o‘tish vaqtini soniyaning mingdan bir ulushigacha hisobga oladi.
Natijada, Yer yuzidagi teleskop va kosmik qurilma o‘rtasida uzluksiz va aniq yo‘naltirilgan aloqa bog‘lanadi. Signallarni qabul qilish va kelajakdagi rejalar Signalni qabul qilish jarayoni ham o‘ziga xos murakkabliklarga ega.
Yuz minglab kilometr yo‘l bosib o‘tgan yorug‘lik zarralari Oy va yulduzlarning kuchli nurlanishi fonida juda zaiflashib qoladi. Xitoylik muhandislar ushbu muammoni hal qilish uchun o‘ta sezgir detektorlar va maxsus raqamli algoritmlardan foydalandilar.
Bu texnologiya yordamida kerakli signallarni umumiy shovqinlar ichidan ajratib olish imkoni paydo bo‘ldi. Xitoy Fanlar akademiyasining ma’lumotlariga ko‘ra, ushbu muvaffaqiyat Yer va Oy tizimida to‘laqonli optik aloqa tarmog‘ini yaratish yo‘lidagi muhim qadamdir.
Kelgusida mazkur texnologiya Oy atrofida aylanuvchi orbital stansiyalar, avtomatik apparatlar va insoniyatning Oy sirtidagi bo‘lajak maskanlari o‘rtasida asosiy axborot almashish vositasiga aylanadi.
