Yevropa Ittifoqi o‘zining mustaqil kosmik dasturini yaratmoqchi
Fransiya prezidenti Emmanuel Makron Yevropa Ittifoqi o‘zining mustaqil kosmik dasturini ishlab chiqishi va yaqin o‘n yil ichida shaxsiy boshqariladigan kosmik kema tizimiga ega bo‘lishi lozimligini ma’lum qildi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu tashabbus mintaqaning boshqa davlatlar texnologiyalariga bo‘lgan qaramligiga chek qo‘yish hamda Yevropaning texnologik mustaqilligini ta’minlashga qaratilgan. Mazkur reja amalga oshsa, Yevropa davlatlari koinotni tadqiq etishda tashqi ko‘makka ehtiyoj sezmaydigan yirik kuchga aylanadi.
Yevropa kosmik agentligi rahbari Jozef Ashbaxer ham ushbu taklifni qo‘llab-quvvatlab, soha uchun ajratiladigan sarmoyalar hajmini keskin oshirish zarurligini ta’kidladi. Uning fikricha, Yevropa davlatlari koinotni o‘zlashtirish jarayonida shunchaki kuzatuvchi yoki yo‘lovchi bo‘lib qolmasdan, balki jarayonlarni bevosita boshqaruvchi yetakchi maqomiga ega bo‘lishi shart.
Hozirgi vaqtda yevropalik fazogirlar orbitaga chiqish uchun xorijiy transport tizimlaridan foydalanishga majbur bo‘lmoqda. Bosqichma-bosqich rivojlanish strategiyasi Makron tomonidan taqdim etilgan strategik rejaga ko‘ra, vaziyatni kelgusi o‘n yillikda tubdan o‘zgartirish ko‘zda tutilgan.
Dasturning dastlabki bosqichida Nyx nomli yuk kemasini yaratish rejalashtirilgan. Ushbu kema ikki yildan so‘ng Xalqaro kosmik stansiya bilan tutashishi lozim.
Garchi 2030-yilda mazkur stansiyani orbitadan chiqarish ishlari boshlanishi taxmin qilinayotgan bo‘lsa-da, bu jarayon yangi texnologiyalarni amaliyotda sinab ko‘rish uchun muhim poydevor vazifasini o‘taydi. Keyingi besh yil ichida Oy sirtiga Argonaut deb nomlangan qo‘nish apparatini jo‘natish maqsad qilingan.
Faqat shundan so‘nggina Yevropa o‘zining to‘laqonli va mustaqil kosmik parvozlariga o‘tishi mumkin bo‘ladi. Rejaga ko‘ra, o‘n yil davomida Frans Gvianadagi Kuru koinot maydonidan uchiriladigan maxsus kema tayyorlanishi kerak.
Bu kema nafaqat yevropalik, balki xorijiy fazogirlarni ham orbitaga eltish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Moliyaviy xarajatlar va investitsiya ahamiyati Bunday ulkan loyihani amalga oshirish katta miqdordagi moliyaviy resurslarni talab etadi.
Dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra, Yevropa ushbu maqsadlar uchun o‘n yil davomida har yili taxminan 1 milliard yevro, ya’ni jami 10 milliard yevro miqdorida mablag‘ yo‘naltirishi lozim. Bu mablag‘lar mintaqaning koinotdagi o‘rnini mustahkamlash uchun zaruriy sarmoya sifatida ko‘rilmoqda.
Shu bilan birga, mavjud xorijiy xizmatlarga qaramlikni davom ettirish ham arzon tushmasligi ma’lum qilindi. Yevropa kosmik agentligi rahbarining ta’kidlashicha, kelgusi o‘n yillikda fazogirlarni koinotga eltish bo‘yicha xorijiy xizmatlarni sotib olish uchun 5 milliard yevro atrofida mablag‘ sarflanishi kutilmoqda.
Shu sababli, o‘z kosmik tizimini yaratish ortiqcha chiqim emas, balki mintaqaning uzoq muddatli strategik manfaatlarini himoya qiluvchi oqilona qarordir.
