Rocket Lab NASA va Blue Origin o'rtasidagi shartnomaga e'tiroz bildirdi
AQShning Rocket Lab aerokosmik kompaniyasi NASA tomonidan Marsdagi aloqa tizimini rivojlantirish uchun Blue Origin kompaniyasiga berilgan 700 million dollarlik shartnoma yuzasidan AQSh Hisob palatasiga rasmiy e’tiroz bildirdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mazkur loyiha doirasida Qizil sayyora atrofida Yer bilan uzluksiz ma’lumot almashishni ta’minlovchi yangi avlod retranslyator qurilmalari tarmog‘ini yaratish ko‘zda tutilgan. Rocket Lab rahbariyati tanlov jarayonida texnik baholash mezonlari buzilganini va agentlik qarori asossiz ekanini da’vo qilib, shartnoma shartlarini qayta ko‘rib chiqishni talab qilmoqda.
Joriy yilning sentyabr oyi boshida NASA Mars Telecommunications Network deb nomlangan keng ko‘lamli loyihani amalga oshirish uchun milliarder Jeff Bezosga tegishli Blue Origin kompaniyasini tanlagan edi. Ushbu loyiha Mars orbitasida uzoq yillar davomida xizmat qiladigan va kelgusi ilmiy missiyalar uchun asosiy aloqa ko‘prigi vazifasini o‘taydigan infratuzilmani yaratishni maqsad qiladi.
Biroq Rocket Lab vakillari NASA mutaxassislari ularning taklifini o‘rganishda xatoliklarga yo‘l qo‘yganini va loyihaga nisbatan o‘ta qattiqqo‘l yondashganini ta’kidlamoqda. Marsdagi aloqa infratuzilmasini yangilash zarurati Hozirgi vaqtda Marsda faoliyat yuritayotgan Amerika ilmiy stansiyalari va apparatlari foydalanayotgan aloqa tarmoqlari ma’nan eskirgan.
Xususan, 2001-yilda uchirilgan Mars Odyssey va 2005-yildan buyon ishlayotgan Mars Reconnaissance Orbiter qurilmalari o‘z xizmat muddatini o‘tab bo‘lmoqda. Shu sababli, AQSh Kongressi 2025-yilning iyul oyida ushbu eskirgan tizimlarni yangilash uchun 700 million dollar mablag‘ ajratgan edi.
Loyiha shartlariga ko‘ra, g‘olib kompaniya tayyor qurilmani 2028-yilning oxiriga qadar topshirishi, yangi aloqa tarmog‘i esa 2030-yilgacha Mars orbitasida to‘liq ishga tushishi lozim. Rocket Lab o‘z arizasida agentlik Kongress tomonidan belgilangan qabul qilish qoidalaridan chetga chiqqanini va bu raqobat muhitiga salbiy ta’sir ko‘rsatganini urg‘ulamoqda.
Huquqiy jarayonlar va kelajakdagi rejalar Qizig‘i shundaki, aerokosmik sohadagi bunday huquqiy bahslar birinchi marta kuzatilayotgani yo‘q. Bir necha yil avval Blue Origin kompaniyasining o‘zi SpaceX g‘alaba qozongan Oyga qo‘nish apparati loyihasi bo‘yicha xuddi shunday norozilik bildirgan edi.
O‘shanda Jeff Bezos kompaniyasining e’tirozlari rad etilgan bo‘lsa-da, keyinchalik NASA baribir ular bilan qo‘shimcha shartnoma imzolashga majbur bo‘lgan. Hozirda Rocket Lab ham aynan shu yo‘ldan borib, o‘zining texnik imkoniyatlari kamsitilganini isbotlashga urinmoqda.
Marsdagi strategik ahamiyatga ega aloqa tarmog‘i bo‘yicha tuzilgan shartnomaning taqdiri endilikda AQSh Hisob palatasining yakuniy xulosasiga bog‘liq bo‘ladi. Agar palata Rocket Lab da’volarini o‘rinli deb topsa, shartnoma bekor qilinishi yoki qaytadan tanlov o‘tkazilishi mumkin.
