Yaponiya zondi ilk bor lazer yordamida asteroidgacha masofani o'lchadi
Yaponiya aerokosmik tadqiqotlar agentligining Hayabusa2 zondi koinotni oʻrganish tarixida ilk bor parvoz jarayonida asteroidgacha boʻlgan masofani lazer qurilmasi yordamida muvaffaqiyatli oʻlchadi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu murakkab ilmiy tajriba kengaytirilgan missiyaning birinchi manzili hisoblangan Torifune asteroidi yaqinida amalga oshirildi. Mazkur amaliyot koinot apparatlarining uzoq masofadagi kichik osmon jismlarini aniqlash va ulargacha boʻlgan masofani yuqori aniqlikda hisoblash imkoniyatlarini amalda isbotlab berdi.
Joriy yilning 5-iyul sanasida oʻtkazilgan noyob operatsiya davomida apparat bortidagi lazerli balandlik oʻlchagich moslamasidan foydalanildi. Lazer nuri zond asteroidga maksimal darajada yaqinlashgan paytda, aniqrogʻi, undan 20 va 15 kilometr masofada boʻlgan vaqtda ikki marta muvaffaqiyatli ishga tushirildi.
Bu kabi oʻlchovlar koinot tadqiqotlarida yangi texnologik bosqichni boshlab beradi. Tajribaning murakkabligi va texnik tafsilotlari Mazkur oʻlchash amaliyoti oʻta yuqori darajadagi murakkabligi bilan ajralib turdi.
Kosmik apparatning harakatlanish tezligi soniyasiga 5,3 kilometrni tashkil etgani bois, oʻta ingichka lazer nuri Torifune sirtining bor-yoʻgʻi 30 va 23 metrlik kichik qismigagina aniq tushishi talab etildi. Bunday yuqori tezlikda nishonni aniq poylash muhandislardan katta mahorat talab qildi.
Muvaffaqiyatga erishish uchun missiya mutaxassislari apparatning harakat yoʻnalishini oʻta aniqlik bilan hisob-kitob qilishdi. Shuningdek, apparatning fazoviy holatini qatʼiy nazorat qilish hamda kerakli signalni boshqa shovqinlardan ajratib olish uchun asboblarni maxsus sozlash ishlarini bajarishga toʻgʻri keldi.
Bu jarayon koinotdagi navigatsiya tizimlarining naqadar takomillashganini koʻrsatadi. Lazer qurilmasining imkoniyatlari va ilmiy ahamiyati Aslida ushbu lazer moslamasi Hayabusa2 zondiga avvalroq Ryugu asteroidining relyefini oʻrganish va boshqaruv vazifalarini bajarish uchun oʻrnatilgan edi.
U masofani aniqlashdan tashqari, osmon jismining sirt zichligi, gʻovakliligi, nurni qaytarish xususiyati hamda atrofidagi chang miqdori haqida ham muhim maʼlumotlarni yigʻish imkonini beradi. Mazkur maʼlumotlar asteroidlarning tarkibini oʻrganishda beqiyos ahamiyatga ega.
Koinotda obektlarning haqiqiy koʻlami va masshtabini aniqlashda bunday lazer yordamidagi oʻlchovlar muhim oʻrin tutadi. Ularni missiyaning turli bosqichlarida takrorlab, apparat harakati haqidagi maʼlumotlar bilan birlashtirganda, asteroidning fazodagi oʻrni va harakat yoʻnalishini yanada aniqroq belgilash mumkin boʻladi.
Bu esa kelajakdagi koinot parvozlari xavfsizligini taʼminlaydi. Planetar xavfsizlikdagi oʻrni Olingan natijalar nafaqat ilmiy tadqiqotlar, balki sayyoramiz xavfsizligini taʼminlash uchun ham dolzarbdir.
Asteroid orbitasining aniq koʻrsatkichlarini bilish Yerga xavf solishi mumkin boʻlgan yaqin atrofdagi osmon jismlarining kelgusidagi harakat yoʻnalishlarini oldindan baholash imkonini beradi. Bu esa yuzaga kelishi mumkin boʻlgan xavflarning oldini olishga xizmat qiladi.
Ayni paytda Hayabusa2 loyihasi guruhi amalga oshirilgan tajriba natijalarini chuqur tahlil qilmoqda. Xususan, olimlar lazer impulsi Torifune sirtining aynan qaysi nuqtasiga tekkanini aniqlash ustida ish olib bormoqdalar.
Tadqiqotning yakuniy xulosalari asteroidlarning kelib chiqishi va ularning quyosh tizimidagi oʻrni haqidagi bilimlarimizni boyitishi shubhasiz.
