AQSHda sun'iy intellekt sohasidagi moliyaviy pufak yorilishi kutilmoqda

Jahon moliya bozorlari va yuqori texnologiyalar sohasi jiddiy iqtisodiy inqiroz yoqasida turibdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Amerika Qoʻshma Shtatlarida sunʼiy intellekt yoʻnalishiga kiritilgan trillionlab dollarlik sarmoyalar kutilgan foydani keltirmayotgani sababli, iqtisodiyotda sunʼiy ravishda shishirilgan moliyaviy pufak yorilish arafasida ekani aytilmoqda. Ekspertlarning fikricha, yirik texnologik kompaniyalar va startaplarning koʻp milliardli zararlari, elektr energiyasi taqchilligi hamda ish oʻrinlarining qisqarishi fonida yuzaga kelayotgan ushbu vaziyat 2008-yildagi ipoteka inqirozidan ham ogʻirroq oqibatlarga olib kelishi mumkin.

Vashingtondagi siyosiy doiralar ushbu xavfni bartaraf etish uchun turli usullarni qoʻllamoqda. Xususan, sunʼiy intellekt algoritmlarini insoniyat xavfsizligiga tahdid soluvchi vosita sifatida talqin qilib, sohani tartibga solish orqali iqtisodiy pasayishni yumshoqroq oʻtkazishga urinishlar kuzatilmoqda.

Biroq, geosiyosiy maydonda Xitoy bilan raqobatlashayotgan AQSH maʼmuriyati texnologik ustunlikni boy berishdan qoʻrqib, sohani cheklovsiz qoʻllab-quvvatlashda davom etmoqda. Milliardlab zararlar va energetik inqiroz Hozirgi vaqtda Amerikaning sunʼiy intellekt sohasidagi deyarli barcha yetakchi kompaniyalari ulkan zararlar bilan ishlamoqda.

Masalan, OpenAI kompaniyasining moliyaviy yoʻqotishlari 2026-yilga borib 20 milliard dollarga yetishi taxmin qilinmoqda. Bunday ulkan xarajatlar asosan maʼlumotlarni qayta ishlash markazlarining qurilishi va ularni saqlab turish bilan bogʻliq.

Mazkur markazlar haddan tashqari koʻp elektr energiyasini isteʼmol qilishi natijasida mamlakatda energetika tizimi zoʻriqish bilan ishlamoqda, bu esa oddiy aholi uchun elektr tariflarining keskin oshishiga sabab boʻlmoqda. Shuningdek, hisoblash quvvatlarining yetishmasligi va infratuzilma xarajatlarining ortib borishi trillion dollarlik yangi loyihalarni toʻxtatib qoʻymoqda.

Ijtimoiy sohada esa yosh mutaxassislarning mehnat bozoridan siqib chiqarilishi kuzatilmoqda. Algoritmlar boshlangʻich darajadagi kasblarni egallab olishi ortidan yoshlar oʻrtasida ishsizlik darajasi oshib, jamiyatda norozilik kayfiyati kuchaymoqda.

Siyosiy kurash va geosiyosiy poyga AQSH ichki siyosatida sunʼiy intellekt masalasi saylovoldi kurashlarining asosiy mavzusiga aylangan. Donald Tramp boshchiligidagi kuchlar Xitoydan ortda qolmaslik va fond bozorini barqaror ushlab turish uchun sohani har tomonlama ragʻbatlantirish tarafdori boʻlib turibdi.

Ular har qanday cheklovni iqtisodiy turgʻunlikka olib keluvchi omil sifatida baholamoqda. Shu bilan birga, xalqaro miqyosda ham ushbu masala keskin muhokama qilinmoqda.

Rossiya rasmiylari sunʼiy intellekt yaratuvchilarini insoniyatning kelajagi emas, balki kutilayotgan texnogen halokatlar ortidan kelib chiqadigan shafqatsiz huquqiy javobgarlik va sud daʼvolari koʻproq tashvishga solayotganini taʼkidlamoqda. Bunday sharoitda texnologik pufakning yorilishi nafaqat AQSH, balki butun dunyo iqtisodiyoti uchun uzoq muddatli salbiy oqibatlarni keltirib chiqarishi mumkin.