SpaceX kompaniyasi Starship kemasining ilk orbital parvoziga tayyorlanmoqda
SpaceX kompaniyasi o‘zining ulkan Starship kosmik kemasi tarixida burilish nuqtasi bo‘lishi kutilayotgan o‘n to‘rtinchi sinov parvoziga jiddiy tayyorgarlik ko‘rmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Agar tegishli davlat idoralaridan zarur ruxsatnomalar olinsa, ushbu tarixiy missiya 2026-yil 22-sentabr kuni amalga oshirilishi rejalashtirilgan. Mazkur parvoz nafaqat kompaniya, balki butun jahon kosmonavtikasi uchun yangi davrni boshlab beradi, chunki kema ilk bor to‘laqonli orbital yo‘nalishga chiqishi ko‘zda tutilgan.
Shu vaqtga qadar o‘tkazilgan barcha sinovlar yangi texnologiyalarni bosqichma-bosqich tekshirish va xavflarni kamaytirish maqsadida qisqa masofali yo‘nalishlar bo‘ylab bajarilgan edi. Bo‘lajak parvoz esa butunlay boshqacha tartibda o‘tadi.
Starship kemasi taxminan 275 kilometr balandlikdagi orbitaga ko‘tarilib, Yer atrofida olti marotaba to‘liq aylanishni amalga oshiradi va ochiq fazoda qariyb 10 soat vaqt o‘tkazadi. Orbital dastur va yangi avlod sun’iy yo‘ldoshlari Orbital vazifalar muvaffaqiyatli yakunlangach, kema tormozlanish kuchini ishga solib, orbitadan chiqadi va Yer atmosferasiga kirib boradi.
Shundan so‘ng Chili g‘arbiy qismidagi Tinch okeani suvlariga rejaviy qo‘nishni amalga oshirishi nazarda tutilgan. Ushbu murakkab jarayon oldidan mutaxassislar barcha muhim tizimlarning ish qobiliyatini hamda kemaning xavfsiz qaytishi uchun yetarli miqdorda yoqilg‘i zaxirasi mavjudligini qat’iy tekshiruvdan o‘tkazishlari talab etiladi.
Missiyaning yana bir asosiy vazifasi yangi avlodga mansub Starlink V3 sun’iy yo‘ldoshlarini ilk bor fazoviy kengliklarga olib chiqishdan iborat. Starship kemasi bir yo‘la 26 ta shunday yirik qurilmani koinotga yetkazishi kerak.
Kompaniya ma’lumotlariga ko‘ra, har bir yangi avlod yo‘ldoshi tarmoq o‘tkazuvchanligini soniyasiga 1 terabitgacha oshirish imkoniyatiga ega. Birgina shu parvozning umumiy quvvati soniyasiga 26 terabitni tashkil etadi, bu esa Falcon 9 raketasi yordamida uchirilgan avvalgi qurilmalarga nisbatan taxminan o‘n barobar ko‘p demakdir.
Fazoga chiqarilgandan so‘ng qurilmalar mustaqil ravishda quyosh panellari va antennalarini ochib, yer usti infratuzilmasi hamda boshqa apparatlar bilan aloqa o‘rnatadi. Shundan so‘ng ular o‘zlarining o‘rnatilgan dvigatellari yordamida zarur ishchi nuqtalarga ko‘tarilishadi.
Tizimlar sinovdan muvaffaqiyatli o‘tsa, ular bir necha hafta ichida foydalanuvchilarga yuqori tezlikdagi internet xizmatini ko‘rsatishni boshlaydi. Kema va tezlatkichdagi texnik o‘zgarishlar Muhandislar o‘n to‘rtinchi parvoz uchun kemaning o‘zini ham jiddiy ravishda takomillashtirishdi.
Xususan, issiqlikdan himoya qiluvchi qoplamalarning mahkamlanishi mustahkamlanib, yuqori haroratli plazma kirib borishi mumkin bo‘lgan eng zaif nuqtalar qayta ishlab chiqildi. Shunisi e’tiborliki, ilk bor avvalroq fazoda bo‘lib qaytgan kemadan yechib olingan ikkita himoya plitasi ushbu yangi nusxaga o‘rnatildi.
Bu Starship kemasining issiqlik himoya elementlaridan takroriy foydalanish bo‘yicha ilk amaliy tajriba hisoblanadi. Super Heavy deb nomlanuvchi kuchli tezlatkich bloki ham sezilarli o‘zgarishlarga uchradi.
Uning pastki qismidagi dvigatellar bo‘linmasi qo‘shimcha himoya qatlamlari bilan qoplandi. Bu o‘zgartirishlar raketaning Yerga qaytib qo‘nishi jarayonida yuzaga keladigan ulkan yuklamalarga bardosh berishini ta’minlashi kerak.
SpaceX ushbu sinov orqali nafaqat kemaning chidamliligini, balki uni kelajakda butunlay qayta ishlatish imkoniyatlarini ham amalda isbotlashni maqsad qilgan.
